Leiomyom uterusun en sık görülen iyi huylu tümörüdür; östrojene duyarlı olduğu için gebelikte büyüyebilir ve menopozdan sonra küçülür, bu dönemde büyüyen bir kitle ise dikkatle değerlendirilir.
İyi Huylu Jinekolojik Hastalıklar konusu myomları, endometriozis ve adenomiyozisi, over kistlerini, vulva ve vajinanın iyi huylu lezyonlarını, amenore nedenlerini ve anormal uterin kanamayı kapsar. Adenomiyoziste endometrium dokusu myometriyum içine yerleşir ve uterus genellikle düzgün sınırlı, yaygın biçimde büyür.
Sorular sıklıkla âdet öyküsü, pelvik muayene ve ultrasonografi bulgusu verilmiş uzun vakalarla kurulur; kısa sorular ise bir lezyonla uyumlu olmayan özelliği buldurur. Seçenekler birbirine yakın tanılardan oluştuğu için öyküdeki ayrıntılar belirleyicidir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Yirmi sekiz yaşındaki nullipar kadın hasta üç yıldır artan dismenore ve disparoni şikâyetiyle başvuruyor. Kombine oral kontraseptif ve nonsteroid antiinflamatuar ilaçlarla yanıt alınamadığı öğreniliyor. Ateş 36,7 °C, kan basıncı 110/70 mmHg ölçülüyor. Pelvik muayenede Douglas’ta nodülarite saptanıyor. Transvajinal ultrasonografide adneksiyal kitle izlenmiyor, serum β-hCG negatif tespit ediliyor.
Bu hastada en uygun sonraki adım aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Tanısal laparoskopi
Kısaca — Birinci basamak medikal tedaviye dirençli, kronik pelvik ağrısı ve Douglas’ta nodülaritesi olan endometriozis şüpheli olguda kesin tanı ve eş zamanlı tedavi için en uygun adım tanısal laparoskopidir.
Üç yıldır süregelen dismenore, disparoni ve fizik muayenede Douglas boşluğunda saptanan nodülarite derin infiltratif endometriozisi düşündürür. Kombine oral kontraseptif ve NSAİİ tedavisine yanıt vermeyen hastalarda altın standart yaklaşım laparoskopidir. Laparoskopi ile pelvik periton ve Douglas boşluğu doğrudan incelenir, şüpheli lezyonlardan biyopsi alınarak histopatolojik tanı kesinleştirilir ve lezyonlar aynı seansta eksize veya ablate edilebilir.
Tanıya götüren bulgular
Üç yıldır artan dismenore ve disparoni → primer dismenoreden çok endometriozis kaynaklı sekonder dismenoreyi düşündürür.
KOK ve NSAİİ kombinasyonuna yanıtsızlık → ampirik birinci basamak medikal tedavinin başarısız olduğunu gösterir.
Douglas’ta nodülarite → posterior kompartımanda derin infiltratif odak varlığını kuvvetle destekler.
TVUS’de kitle olmaması ve negatif β-hCG → adneksiyal kitle/endometrioma ve gebelik komplikasyonlarını dışlar.
Neden diğerleri değil
Histerosalpingografi — Tubal açıklığı ve uterin kavite anatomisini değerlendirir; infertilite araştırmasında kullanılır, periton yüzeyi veya Douglas lezyonlarını göstermez.
Tanısal histeroskopi — Yalnızca uterin kavite içini (polip, submüköz miyom, yapışıklık) değerlendirir; Douglas boşluğundaki peritoneal lezyonlara ulaşamaz.
Aklında kalsın
Transvajinal ultrasonografinin normal olması endometriozisi dışlamaz. USG over endometriomalarında oldukça duyarlı olsa da yüzeyel peritoneal lezyonları ve erken derin odakları göstermede yetersiz kalabilir; kesin tanıda altın standart laparoskopidir.
2. soruKolay
Gartner kanal kisti aşağıdakilerden hangisi ile uyumlu değildir?
Cevabı göster
Cevap: D — Müller (paramezonefrik) kanal artığı
Kısaca — Gartner kanal kisti mezonefrik kanal kalıntısından gelişir; Müller kanal artığı olarak sınıflandırılması embriyolojik kökeniyle uyumsuzdur.
Kadında gerilemesi gereken mezonefrik kanalın vajen boyunca kalan bölümü, salgı birikimiyle kistik olarak genişleyebilir. Paramezonefrik kökenli vajinal kistler ise Gartner kistinden ayrı bir embriyolojik gruptur.
Neden diğerleri doğru
Mezonefrik (Wolff) kanal artığı — Persistan kanal epitelinin sıvıyla genişlemesi, kistin tanımlayıcı embriyolojik temelidir.
Lateral vajen duvarı yerleşimi — Kanal kalıntısı üst anterolateral vajen duvarı boyunca seyrettiğinden tipik yerleşim bu hattır.
Asemptomatik klinik seyir — Küçük kistler çoğunlukla rastlantısal saptanır ve bası oluşturmadıkça yakınmaya yol açmaz.
Semptomatik olguda cerrahi eksizyon — Ağrı, disparoni veya bası oluşturan kistlerde eksizyon hem tanı hem tedavi sağlar.
Aklında kalsın
Mezonefrik sistem ile üriner sistem gelişimi bağlantılı olduğundan Gartner kistine aynı tarafta böbrek veya üreter anomalileri eşlik edebilir.
3. soruOrta
Otuz yaşındaki hasta, sekiz ay önce düşük nedeniyle yapılan küretajdan beri âdet görmediğini belirtiyor. Gebelik testi negatif; TSH, prolaktin ve FSH düzeyleri normal sınırlarda bulunuyor. Ultrasonografide overlerde foliküller izlenirken endometrium ince olarak değerlendiriliyor. Önce progestin, ardından yeterli doz ve sürede östrojen-progestin uygulanmasına rağmen çekilme kanaması oluşmuyor.
Bu hastada kanama oluşmamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Endometriumun bazal tabakasının hasarlanması
Kısaca — Endometriumun yenilenmesini sağlayan bazal tabaka hasarlandığında, yeterli östrojen-progestin verilse de çekilme kanaması oluşmaz.
Bazal tabakadaki bez kalıntıları ve stroma, her döngüde fonksiyonel tabakayı yeniden oluşturur. Bu tabakanın travmayla kaybı fibrozis ve intrauterin yapışıklıklara yol açarak hormonlara yanıt verecek endometrial yüzeyi azaltır; bu durum Asherman sendromunu oluşturur. Dışarıdan verilen hormonlar eksik endokrin uyarıyı karşılayabilir, ancak skarlaşmış dokuyu fonksiyonel endometriuma dönüştüremez.
Tanıya götüren bulgular
Küretajdan sonra başlayan amenore → endometrial travma ile zaman ilişkisi kurdurur.
Normal prolaktin ve FSH → hiperprolaktinemi ve primer over yetersizliğini desteklemez.
Overlerde foliküller izlenirken endometriumun ince bulunması → overden çok hedef doku hasarını düşündürür.
Yeterli östrojen-progestine rağmen kanama oluşmaması → yalnız hormon eksikliğinden uzaklaştırıp endometrium veya çıkış yolu bozukluğuna yöneltir.
Overdeki primordial folikül havuzunun tükenmesi — Östrojen azalırken FSH yükselir; normal FSH bu tanıyı desteklemez.
Hipotalamustan pulsatil GnRH salınımının azalması — Östrojen eksikliği yapar; sağlam endometrium dışarıdan verilen hormonlara yanıt verir.
Ovulasyon gerçekleşmediği için progesteron üretilememesi — Östrojenle hazırlanmış endometriumda progestin kesilince kanama beklenir.
Aklında kalsın
Östrojen-progestin testinin negatifliği tek başına Asherman sendromuna özgü değildir; servikal stenoz da kanamayı engelleyebilir. Histeroskopi intrauterin yapışıklıkları doğrudan gösterir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.