Nöroanatomi, sinir sisteminin yapısını, sinir yollarının işlevsel bağlantılarını ve anatomik hasarın oluşturduğu bulguları kapsar.
TUS — Temel Tıp Bilimleri kapsamında öğrencinin beyin sapı düzeylerini kraniyal sinirlerle eşleştirebilmesi, motor ve duyu yollarının seyrini ve çaprazlaşmalarını bilmesi, otonom liflerin ilgili sinir ve pleksuslarla ilişkisini kurabilmesi beklenir. Sorular doğrudan yapı eşleştirmesi biçiminde ya da nörolojik bulgular ve girişim hedefleri üzerinden sorulabilir.
Seçeneklerde düzey ve sinir eşleşmeleri, etkilenen yapı grupları veya sinir adları yer alabilir. Lezyon tarafını bulgunun tarafıyla karıştırmak, korunmuş duyuları gözden kaçırmak ve preganglionik liflerin izlediği yolu yanlış değerlendirmek önemli hata kaynaklarıdır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Üst abdominal kanser ağrısı için truncus coeliacus çevresine nörolitik blok uygulanıyor.
Hedeflenen pleksusa torakal sempatik zincirden preganglionik lif taşıyan başlıca sinir aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Nervus splanchnicus major
Kısaca — Çölyak pleksus, başlıca torakal sempatik girdisini T5–T9 preganglionik liflerini taşıyan nervus splanchnicus major ile alır.
Torakal sempatik zincirden sinaps yapmadan ayrılan bu lifler diyaframı geçerek çölyak ganglionlara ulaşır. Üst abdominal organların sempatik iletimi ve sempatiklerle birlikte seyreden visseral ağrı lifleri bu bölgede yoğunlaştığından nöroliz etkili olur.
Neden diğerleri değil
Nervus phrenicus — C3–C5 kökenli somatik motor ve duysal sinirdir; çölyak ganglionlara preganglionik sempatik lif taşımaz.
Nervus vagus — Ön ve arka vagal trunkuslar üzerinden preganglionik parasempatik lif getirir; torakal sempatik zincirden çıkmaz.
Nervus splanchnicus pelvicus — S2–S4 kökenli preganglionik parasempatik lifleri pelvis ve distal kolona taşır; üst abdomen girdisi değildir.
Nervus splanchnicus imus — Genellikle T12 kökenlidir ve daha çok renal pleksusa yönelir; çölyak pleksusun başlıca girdisini oluşturmaz.
Aklında kalsın
Nervus splanchnicus minor çoğunlukla T10–T11 liflerini aorticorenal ve komşu prevertebral pleksuslara taşır.
2. soruKolay
Beyin sapı düzeyi – buradan çıkan kraniyal sinir aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: E — Pons – N. trigeminus
Kısaca — N. trigeminus kökleri ponsun anterolateral yüzünden çıktığı için Pons – N. trigeminus eşleştirmesi anatomik düzeyi doğru verir.
Kraniyal sinirin beyin sapından görünür çıkış yeri, çekirdeğinin uzandığı düzeyle aynı olmak zorunda değildir. N. trigeminus’un büyük duyu ve küçük motor kökü orta pons düzeyinde belirginleşir.
Neden diğerleri değil
Mesencephalon – N. abducens — N. abducens pontobulber sulcustan orta hatta yakın çıkar; mesencephalon siniri değildir.
Mesencephalon – N. facialis — N. facialis pontobulber bileşkenin lateralinden çıkar; mesencephalon’dan çıkmaz.
Bulbus – N. trochlearis — N. trochlearis colliculus inferior altında mesencephalon’un dorsal yüzünden çıkar.
Pons – N. hypoglossus — N. hypoglossus bulbusta sulcus preolivaris’ten çıkan kökçiklerle oluşur.
Aklında kalsın
N. oculomotorius fossa interpeduncularis’ten; IX, X ve kraniyal XI ise bulbusun sulcus retroolivaris’inden çıkar.
3. soruZor
Medulla oblongata’nın sol paramedian bölgesindeki bir infarkt sonrasında hastanın dilini dışarı çıkardığında sola saptırdığı görülüyor. Sağ üst ve alt ekstremitede kas gücü, vibrasyon duyusu ve bilinçli propriosepsiyon azalırken yüzde duyu kaybı saptanmıyor.
Bu hastada aşağıdaki yapı gruplarından hangisinin birlikte etkilenmesi beklenir?
Cevabı göster
Cevap: E — Pyramis – lemniscus medialis – nervus hypoglossus’un medulla içindeki lifleri
Kısaca — Solda pyramis, lemniscus medialis ve hypoglossus liflerinin birlikte hasarı, sağda motor ve derin duyu kaybıyla dilin sola sapmasını açıklar.
Pyramis’teki corticospinal lifler medulla’nın kaudalindeki çaprazlarını henüz yapmadığından sol taraftaki hasar sağ ekstremiteleri etkiler. Lemniscus medialis ise nuclei gracilis ve cuneatus’tan çıkan liflerin çaprazlaşmasından sonra oluşur; solda sağ vücut yarısının vibrasyon ve bilinçli propriosepsiyon bilgisini taşır. Medulla içindeki sol hypoglossus liflerinin hasarı sol genioglossus’u güçsüzleştirir; sağlam sağ kas dili sola iter.
Tanıya götüren bulgular
Sol paramedian infarkt → Medulla’nın medialindeki motor yol, derin duyu yolu ve hypoglossus liflerini aynı yerleşimde birleştirir.
Dilin dışarı çıkarıldığında sola sapması → Sol hypoglossus’un alt motor nöron düzeyinde etkilenmesini destekler.
Sağ ekstremitelerde güç ve derin duyu azalması → Corticospinal yol ile arka kordon devamının birlikte tutulduğunu gösterir.
Pyramis – tractus spinothalamicus – nucleus ambiguus — Spinothalamicus ağrı ve sıcaklık taşır; derin duyu kaybını açıklamaz.
Pedunculus cerebellaris inferior – tractus spinothalamicus – nucleus spinalis nervi trigemini — Trigeminal hasar yüzde duyu kaybı yapar.
Pyramis – tractus spinalis nervi trigemini – nervus hypoglossus’un medulla içindeki lifleri — Trigeminal yol yüz duyusunu taşır; derin duyuyu açıklamaz.
Aklında kalsın
Bir tarafta kranial sinirin alt motor nöron bulgusu, karşı tarafta gövde veya ekstremite bulgusu saptanması beyin sapında lezyon yerelleştirmesini destekler.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.