Gastrointestinal Sistem Farmakolojisi — TUS — Temel Tıp Bilimleri örnek sorular ve çözümleri

Kısaca — Metilnaltrekson santrale giremediğinden bağırsak $\mu$ reseptörlerini bloke ederken opioid analjezisini korur.

Kalıcı yüklü kuaterner yapısı kan-beyin bariyerinden geçişini sınırlar. Bağırsaktaki opioid frenini kaldırarak asetilkolin salınımını, sekresyonu ve itici hareketleri geri getirir; santral ağrı yollarına ulaşmaz.

Neden diğerleri değil

• Nalokson — Santrale geçen opioid antagonistidir ve analjeziyi tersine çevirebilir.
• Naltrekson — Santral etkili, uzun süreli opioid antagonistidir ve bağımlılık tedavisinde kullanılır.
• Loperamid — Periferik $\mu$ agonizmasıyla bağırsak hareketlerini azaltır ve kabızlığı ağırlaştırabilir.
• Eluksadolin — Karma opioid reseptör etkileriyle diyare baskın irritabl bağırsak sendromunda kullanılır.

Aklında kalsın

Alvimopan periferik $\mu$ antagonisti olarak kısa süreli postoperatif ileusta bağırsak iyileşmesini hızlandırır.

Kısaca — Metoklopramidin kan-beyin bariyerini aşan $D_2$ blokajı, prokinetik etkiye ek olarak distoni ve hiperprolaktinemi doğurur.

Enterik $D_2$ blokajı ve ${\text{5-HT}}_4$ agonizması kolinerjik iletimi artırarak mide boşalmasını hızlandırır. Nigrostriatal $D_2$ blokajı akatizi ve distoniye, tuberoinfundibular blokaj ise dopaminin prolaktin üzerindeki inhibitör etkisinin kalkmasına yol açar.

Neden diğerleri değil

• Prukaloprid — Seçici ${\text{5-HT}}_4$ agonistidir ve dopamin reseptörlerini bloke etmez.
• Sisaprid — ${\text{5-HT}}_4$ agonistidir; ayırt edici yan etkisi hERG blokajına bağlı aritmidir.
• Eritromisin — Motilin reseptör agonizmasıyla mide boşalmasını hızlandıran bir makroliddir.
• Domperidon — $D_2$ antagonisti olsa da santrale sınırlı geçtiğinden ekstrapiramidal etkisi görece azdır.

Aklında kalsın

Antipsikotiklerin nigrostriatal ve tuberoinfundibular $D_2$ blokajı da aynı ekstrapiramidal etki–prolaktin artışı birlikteliğini oluşturur.

Kısaca — Pantoprazolün CYP2C19 inhibisyonu görece zayıf olduğundan Klopidogrelin aktif metabolite dönüşümü daha iyi korunur.

Klopidogrel, trombosit $P2Y_{12}$ reseptörünü inhibe edebilmek için CYP2C19 aracılı oksidasyonla aktive olması gereken bir ön ilaçtır. Pantoprazol bu enzimin aktivitesini omeprazol ve esomeprazole göre daha az baskılayarak farmakokinetik etkileşimi sınırlar.

Neden diğerleri değil

• Omeprazol — CYP2C19'u belirgin inhibe ederek Klopidogrelin aktif metabolit oluşumunu azaltabilir.
• Esomeprazol — Omeprazolün S-enantiomeridir ve CYP2C19 inhibisyonu nedeniyle aynı etkileşimi taşır.
• Lansoprazol — CYP2C19 üzerinden metabolize olur ve etkileşimden kaçınmak için pantoprazole üstün değildir.
• Dekslansoprazol — Lansoprazolün R-enantiomeridir ve CYP2C19 ile ilişkili etkileşim olasılığını ortadan kaldırmaz.

Aklında kalsın

Tikagrelor bir ön ilaç değildir; antiplatelet etkisi için CYP2C19 aracılı aktivasyona gereksinmez.