Kas glikojeni kan şekerine doğrudan katkı yapamaz; fosforile glukozu serbest glukoza çeviren enzim kasta bulunmadığı için bu görev karaciğere kalır.
Karbonhidrat Metabolizması bu türden doku ve organel ayrımlarıyla anlam kazanır: glikoliz sitozolde ilerler, glukoneogenezin ilk adımı mitokondride başlar, pentoz fosfat yolu ise hücreye NADPH ve nükleotit yapımı için riboz sağlar. Tıbbi Biyokimya sorularında bu yollar çoğunlukla öncüllü biçimde gelir; birkaç ifade verilir ve hangilerinin doğru olduğu sorulur.
Seçenekler ifadelerin farklı bileşimlerinden oluştuğu için bir enzimin hangi molekülle uyarıldığı ya da baskılandığı gibi tek bir ayrıntı bile doğru seçeneği belirler.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
I. Fosfofruktokinaz-1 hız kısıtlayıcı enzim olarak görev yapar.
II. ATP fosfofruktokinaz-1'i inhibe eder.
III. Fruktoz-2,6-bisfosfat fosfofruktokinaz-1'i uyarır.
Glikolizin düzenlenmesi ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: A — I, II ve III
Kısaca — PFK-1 glikolizin hızını belirler; yüksek enerji yükü ATP ile enzimi baskılarken fruktoz-2,6-bisfosfat bu baskıyı aşarak yolu uyarır.
PFK-1, fruktoz-6-fosfatın fruktoz-1,6-bisfosfata dönüşümünü katalizleyen temel düzenleme basamağıdır. Böylece glikolitik akış hücrenin enerji durumuna ve hormonal olarak kontrol edilen fruktoz-2,6-bisfosfat düzeyine göre ayarlanır.
İfadeler
I — PFK-1 hız kısıtlayıcıdır — doğru, glikolizin temel geri dönüşümsüz ve düzenlenen basamağını katalizler.
II — ATP PFK-1'i inhibe eder — doğru, yüksek ATP allosterik düzenleyici bölgeye bağlanarak enzimin fruktoz-6-fosfata ilgisini azaltır.
III — Fruktoz-2,6-bisfosfat PFK-1'i uyarır — doğru, enzimin substrata ilgisini artırır ve ATP’nin inhibitör etkisini azaltır.
Aklında kalsın
AMP ve ADP düşük enerji sinyali olarak PFK-1'i uyarırken sitrat yeterli biyosentetik yakıt bulunduğunu bildirerek enzimi inhibe eder. Üçü de doğru olduğundan cevap I, II ve III’tür.
2. soruKolay
I. Başlıca karaciğerde gerçekleşir.
II. Piruvat karboksilaz biyotin gerektirir.
III. Asetil-KoA’dan net glukoz sentezlenir.
Glukoneogenez ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: C — I ve II
Kısaca — Glukoneogenez başlıca karaciğerde yürür ve biyotinli pirüvat karboksilazı kullanır; asetil-KoA net glukoz sağlayamadığından I ve II doğrudur.
Glukoneogenez, glikolizin geri dönüşümsüz basamaklarını farklı enzimlerle aşarak laktat, gliserol ve glukojenik amino asitlerden glukoz üretir. Asetil-KoA ise insanlarda pirüvata geri çevrilemediğinden bu yolun net karbon kaynağı olamaz.
İfadeler
I — Başlıca karaciğerde gerçekleşir — doğru, açlık glisemisinin korunmasında temel organ karaciğerdir; uzamış açlıkta böbrek de katkı sağlar.
II — Pirüvat karboksilaz biyotin gerektirir — doğru, mitokondride pirüvata CO2 ekleyerek oksaloasetat oluşturan biyotin bağımlı enzimdir.
III — Asetil-KoA’dan net glukoz sentezlenir — yanlış, pirüvat dehidrojenaz geri dönüşümsüzdür ve asetil-KoA karbonları döngüde CO2 olarak kaybedilir.
Aklında kalsın
Tek sayılı yağ asitlerinden oluşan propiyonil-KoA, süksinil-KoA üzerinden glukojeniktir; bu özellik çift sayılı yağ asitlerinde yoktur. I ve II doğru, III yanlış olduğundan cevap I ve II’dir.
3. soruKolay
I. NADPH üretir.
II. Riboz-5-fosfat sağlar.
III. ATP üretiminin ana yolunu oluşturur.
Pentoz fosfat yolu ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: E — I ve II
Kısaca — Pentoz fosfat yolu indirgenme reaksiyonları için NADPH ve nükleotid sentezi için riboz-5-fosfat sağlar; doğrudan ATP üretmediğinden I ve II doğrudur.
Yolun oksidatif evresi glukoz-6-fosfatı oksitleyerek NADPH üretir; oksidatif olmayan evre ise pentozları glikolitik ara ürünlere dönüştürebilir. Reaksiyonlarında substrat düzeyinde fosforilasyon veya oksidatif fosforilasyon bulunmaz.
İfadeler
I — NADPH üretir — doğru, yağ asidi sentezi ve indirgenmiş glutatyonun yenilenmesi gibi süreçlere indirgeme gücü sağlar.
II — Riboz-5-fosfat sağlar — doğru, pürin ve pirimidin nükleotidlerinin şeker bileşeninin sentezine kaynak oluşturur.
III — ATP üretiminin ana yoludur — yanlış, yol doğrudan ATP üretmez; ATP’nin başlıca kaynakları glikoliz ve oksidatif fosforilasyondur.
Aklında kalsın
Oksidatif evrenin hız kısıtlayıcı enzimi G6PD, oksidatif olmayan evrenin transketolazı ise tiamin pirofosfat kullanır. I ve II doğru, III yanlış olduğundan cevap I ve II’dir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.