Akut faz yanıtında plazma proteinleri aynı yöne gitmez: C-reaktif protein ve fibrinojen yükselirken albümin ve transferrin negatif akut faz reaktanı olarak düşer.
Plazma Proteinleri ve Lipoproteinler başlığı albüminin onkotik basınçtaki rolünü, taşıyıcı proteinleri, pıhtılaşma faktörlerini ve lipoproteinlerin yapısını kapsar. Lipoprotein tarafında her parçacığın taşıdığı apolipoprotein onun görevini belirler; şilomikronlar diyetle alınan trigliseridi taşırken LDL kolesterolü periferik dokulara götürür.
K vitaminine bağlı pıhtılaşma faktörlerinin trombosit yüzeyine tutunması gibi mekanizmalar da sorulur. Soru kökleri sıkça olumsuzdur ve seçeneklerden yanlış ifadeyi ya da tabloya uymayan değişikliği bulmayı ister.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Plazma lipoproteinleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Cevabı göster
Cevap: A — Yoğunluğu en yüksek ve protein oranı en fazla olan lipoprotein sınıfı LDL’dir.
Kısaca — En yüksek protein oranı ve yoğunluk HDL’dedir; LDL bu nedenle bu niteliğe sahip lipoprotein sınıfı değildir.
Lipoproteinin protein oranı arttıkça, trigliserit oranı azaldıkça yoğunluğu yükselir. HDL protein bakımından en zengin ve en yoğun sınıfken LDL’nin baskın lipid yükü kolesterol esteridir.
Neden diğerleri doğru
Şilomikronlar ince bağırsakta sentezlenir ve apo B-48 içerir. — Apo B-48, enterositte diyet lipidlerini taşıyan şilomikronların yapısal apoproteinidir.
VLDL karaciğerde sentezlenir ve apo B-100 içerir. — Apo B-100, hepatik VLDL’nin yapısal apoproteinidir ve oluşan LDL’nin reseptör ligandıdır.
HDL’deki apo A-I, lesitin-kolesterol açiltransferazı aktive eder. — Apo A-I ile aktive olan enzim serbest kolesterolü esterleştirerek HDL’nin olgunlaşmasını sağlar.
Lipoprotein lipaz apo C-II tarafından aktive edilir. — Apo C-II, kapiller yüzeyde şilomikron ve VLDL trigliseridini hidroliz eden enzimin kofaktörüdür.
Aklında kalsın
Elektroforezde LDL beta, VLDL pre-beta, HDL alfa bölgesine göç eder; şilomikron başlangıç noktasında kalır.
2. soruKolay
Ağır bakteriyel enfeksiyon nedeniyle akut faz yanıtı gelişen bir hastanın plazma proteinleri değerlendiriliyor.
Bu hastada plazma proteinlerinde aşağıdaki değişikliklerden hangisi beklenmez?
Cevabı göster
Cevap: C — Transferrin düzeyinde artma
Kısaca — Transferrin negatif akut faz reaktanı olduğundan akut inflamasyonda sentezi artmaz, azalır.
Akut faz sitokinleri hepatik protein sentezini yeniden düzenler; demir taşıyan transferrinin sentezi baskılanarak plazma düzeyi düşürülür. Bu değişiklik, mikroorganizmaların kullanabileceği demirin sınırlandırılmasına katkı sağlar.
Neden diğerleri doğru
C-reaktif protein düzeyinde artma — IL-6 uyarısıyla sentezlenen CRP, opsonizasyon ve klasik kompleman yolunun aktivasyonuna katkı sağlayan pozitif reaktandır.
Haptoglobin düzeyinde artma — Serbest hemoglobini bağlayıp böbrekten demir kaybını ve hem aracılı oksidatif hasarı azaltan pozitif reaktandır.
Ferritin düzeyinde artma — Demiri hücre içinde depolayarak dolaşımdaki kullanılabilir demiri azaltan pozitif reaktandır.
Aklında kalsın
Akut inflamasyonda albümin ve transtiretin de negatif akut faz reaktanı olarak azalır; hepsidin artışı ise serum demirini düşürür.
3. soruKolay
K vitaminine bağımlı pıhtılaşma faktörlerinde bulunan gama-karboksiglutamat (Gla) kalıntılarının kalsiyum iyonları (Ca2+) aracılığıyla tutunduğu, aktive trombosit membranının dış yüzeyindeki negatif yüklü fosfolipid aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Fosfatidilserin
Kısaca — Gla kalıntıları, kalsiyum köprüleri aracılığıyla aktive trombosit dış yüzeyine çıkan negatif yüklü fosfatidilserine bağlanır.
Trombosit aktivasyonu sırasında skramblaz aktivitesiyle iç yapraktan dış membrana geçen fosfatidilserin negatif yük sağlar. Gla kalıntılarındaki çift karboksil grupları Ca2+ iyonlarını bağlar; oluşan kalsiyum köprüleri negatif yüklü fosfatidilserine tutunarak tenaz ve protrombinaz komplekslerinin membran üzerinde birikmesini sağlar.
Neden diğerleri değil
Fosfatidilkolin — İstirahat durumundaki trombosit membranının dış yaprağında bulunan yüksüz (zwitteriyonik) fosfolipiddir.
Sfingomiyelin — Membran dış yaprağında yer alan ve pıhtılaşma faktörlerinin Gla bağlanmasında özgül rolü olmayan lipid türüdür.
Fosfatidiletanolamin — Esas olarak iç yaprakta yer alan ve tek başına Gla-kalsiyum bağlanma odağı oluşturmayan nötr fosfolipiddir.
Kardiyolipin — Başlıca mitokondri iç zarında bulunan ve plazma membranında pıhtılaşma kompleksi oluşturmayan difosfatidilgliseroldür.
Aklında kalsın
Aktive trombosit dış yüzeyine çıkan negatif yüklü fosfatidilserin, kalsiyum-Gla köprüleriyle Faktör VIIa, IXa, Xa ve protrombinin membrana tutunmasını sağlar.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.