Endokrin Sistem Fizyolojisi, hormonların salgılanmasını, hedef dokulardaki etkilerini ve bu süreçlerin fizyolojik denetimini kapsar.
TUS — Temel Tıp Bilimleri kapsamında öğrencinin hipotalamus ile hipofiz arasındaki düzenleyici ilişkileri, hormon salgısını uyaran veya baskılayan etkenleri ve kalsiyum dengesinin hormonal kontrolünü bilmesi beklenir. Sorular, belirli bir hormonun salgılanmasını denetleyen aracıyı ya da plazmadaki bir değişime karşı salgılanan hormonun temel etkisini seçtirebilir.
Seçeneklerde farklı hormonlar, düzenleyici aracılar veya birbirine zıt fizyolojik etkiler yer alabilir. Salgılayan hücreyi hedef dokuyla karıştırmak ve uyarıcı etkiyi baskılayıcı etkiyle karıştırmak, bu tür sorularda hataya yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Plazma kalsiyumu yükseldiğinde tiroid bezinin parafoliküler C hücrelerinden salınan hormonun başlıca etkisi aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Osteoklastları baskılayarak plazma kalsiyumunu düşürür
Kalsitonin, olgun osteoklastlardaki reseptörlerine bağlanarak hücre hareketini ve kıvrımlı kenar işlevini baskılar. Kemik matriksinin çözünmesi yavaşladığı için kalsiyum ve fosfatın kemikten kana geçişi azalır.
Neden diğerleri değil
Böbrekte 1α-hidroksilaz enzimini uyarır — Bu enzim parathormonla uyarılır ve aktif D vitamini üretimini artırır.
Distal tübülde kalsiyum geri emilimini artırır — Bu, parathormonun kalsiyumu koruyan belirgin renal etkisidir.
Osteoklastları uyararak kemik yıkımını artırır — Osteoklast uyarılması kalsitoninin etkisine zıttır; parathormon bunu RANKL üzerinden yapar.
Erişkinde kalsitonin eksikliği genellikle kalıcı hiperkalsemi oluşturmaz; uzun dönem kalsiyum dengesi esas olarak parathormon ve D vitaminiyle yürütülür.
2. soruKolay
Aşağıdakilerden hangisi prolaktin salgısını fizyolojik olarak baskılayan başlıca hipotalamik aracıdır?
Cevabı göster
Cevap: E — Dopamin
Kısaca — Dopamin, laktotroplardaki D2 reseptörlerini uyararak prolaktin salgısını sürekli baskı altında tutar.
Tüberoinfundibuler nöronlardan salınan dopamin, hipofiz portal dolaşımıyla ön loba ulaşır. Laktotroplarda Gi ile eşleşmiş reseptörler üzerinden adenilat siklaz etkinliğini ve kalsiyuma bağımlı ekzositozu azaltır; böylece prolaktin salınımına sürekli bir fren uygular.
Neden diğerleri değil
Kortikotropin salgılatıcı hormon — Kortikotroplardan ACTH salgısını uyarır; laktotropların temel baskılayıcısı değildir.
Tirotropin salgılatıcı hormon — TSH yanında prolaktin salgısını da uyarır; etkisi baskılama yönünde değildir.
Oksitosin — Meme miyoepitelyal hücrelerini kasar ve süt boşaltımını sağlar.
Vazopressin — Böbrekte su geri emilimini artırır; prolaktinin sürekli hipotalamik frenini oluşturmaz.
Aklında kalsın
Hipofiz sapı kesildiğinde çoğu ön hipofiz hormonu azalırken prolaktin artar; portal dopaminin kesilmesi baskıyı kaldırır.
3. soruKolay
Akciğerin sınırlı bir bölgesinde alveoler oksijen parsiyel basıncının düşmesiyle gelişen yerel damar yanıtının temel sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Hipoksik bölgedeki arteriyollerin daralarak kanı daha iyi havalanan bölgelere yönlendirmesi
Kısaca — Alveoler hipoksi pulmoner arteriyolleri daraltarak az havalanan bölgenin kanlanmasını azaltır ve ventilasyon-perfüzyon uyumunu iyileştirir.
Düşük alveoler oksijen, pulmoner damar düz kasında oksijene duyarlı potasyum kanallarının etkinliğini azaltıp depolarizasyona yol açar. Kalsiyum girişiyle gelişen kasılma yerel damar direncini artırır; kan akımı daha iyi havalanan alanlara kayar.
Neden diğerleri değil
Hipoksik bölgedeki venüllerin genişleyerek bu bölgenin kapiller kan hacmini artırması — Venül genişlemesi kanın bölgeden uzaklaştırılmasını sağlamaz.
Hipoksik bölgedeki bronşiyollerin daralarak bu bölgenin ventilasyonunu azaltması — Havayolu yanıtıdır; sorulan damar yanıtını açıklamaz.
Hipoksik bölgedeki kapiller geçirgenliğin artarak gaz difüzyonunu hızlandırması — Geçirgenlik artışı ödem yapıp difüzyonu zorlaştırır.
Hipoksik bölgedeki arteriyollerin genişleyerek bu bölgenin kan akımını artırması — Sistemik dokudaki hipoksi yanıtıdır; akciğerde yön tersidir.
Aklında kalsın
Yüksek irtifa gibi yaygın alveoler hipokside kanın yönlendirileceği iyi havalanan alan azalır; yaygın vazokonstriksiyon pulmoner arter basıncını yükseltir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.