Sinir Sistemi Fizyolojisi — TUS — Temel Tıp Bilimleri

Kas iğciği kasın boyundaki değişimi algılarken Golgi tendon organı kas gerimini algılar ve aşırı gerimde aynı kası gevşeten bir refleksi başlatır; bu reseptörlerin işlevi bu nedenle birbirini tamamlar.

Sinir Sistemi Fizyolojisi konusu duyu reseptörlerini ve sinir lifi tiplerini, sinaptik iletimi, ağrı yollarını, omurilik reflekslerini, motor kontrolü, serebellum ve bazal ganglionların işlevini, uyku ile yüksek kortikal işlevleri kapsar.

Eşleştirme soruları reseptör ile uyaran çiftlerini sunar. Mekanizma soruları ise bir refleks arkında ya da ağrı yolağında hangi lif tipinin veya hangi nörotransmitter reseptörünün rol aldığını sorar; seçenekler kısa terimlerden oluşur.

Örnek sorular

Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.

1. soruKolay

Aşağıdaki reseptör–uyaran eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

Serbest sinir sonlanması – Vibrasyon✗ Bu değilMerkel diski – Hızlı titreşim✗ Bu değilRuffini sonlanması – Ağrı✗ Bu değilPacini cisimciği – Hızlı titreşim✓ DoğruMeissner cisimciği – Derin basınç✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: D — Pacini cisimciği – Hızlı titreşim

Kısaca — Pacini cisimciğinin lamelli kapsülü sürekli basıncı süzüp hızlı değişimleri ilettiğinden yüksek frekanslı titreşime duyarlıdır.

Pacini cisimciğinde mekanik kuvvet kapsül üzerinden duyusal uca aktarılır; kapsülün katmanları hızla yeniden konumlandığı için reseptör yalnız uyaranın başlangıç ve bitişinde güçlü deşarj oluşturur. Bu hızlı adaptasyon, derin dokudaki hızlı titreşimlerin kodlanmasını sağlar.

Neden diğerleri değil

Serbest sinir sonlanması – Vibrasyon — Serbest uçlar başlıca ağrı, sıcaklık ve kaşıntıyı algılar; vibrasyon için özelleşmiş kapsülleri yoktur.
Merkel diski – Hızlı titreşim — Merkel diskleri yavaş adapte olarak statik basınç, kenar ve biçimi kodlar; hızlı titreşimin temel reseptörü değildir.
Ruffini sonlanması – Ağrı — Ruffini sonlanmaları yavaş adapte olup deri gerilmesini algılar; ağrı serbest sinir uçlarıyla taşınır.
Meissner cisimciği – Derin basınç — Meissner cisimcikleri yüzeyel, hızlı adapte reseptörlerdir; hafif dokunma ve düşük frekanslı titreşimi algılar.

Aklında kalsın

Pacini cisimciğinin kapsülü çıkarıldığında çıplak sinir ucu sürekli basınca da yanıt verebilir; hızlı adaptasyonun önemli bölümü kapsülün mekanik filtresidir.

2. soruOrta

Tekrarlayan C lifi uyarısında dorsal boynuz projeksiyon nöronlarının deşarjı giderek artar. Wind-up denilen bu kolaylaşma, glutamatın hangi reseptöründeki voltaj bağımlı magnezyum bloğunun kalkmasıyla belirginleşir?

Kainat reseptörü✗ Bu değilGrup I metabotropik glutamat reseptörü✗ Bu değilNMDA reseptörü✓ DoğruAMPA reseptörü✗ Bu değilGrup II metabotropik glutamat reseptörü✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: C — NMDA reseptörü

Kısaca — Tekrarlayan depolarizasyon NMDA kanalındaki magnezyum engelini kaldırınca kalsiyum girişi artar ve ardışık ağrı yanıtları büyür.

Başlangıçtaki glutamaterjik uyarılar postsinaptik zarı yeterince depolarize ederek NMDA kanalını tıkayan $M g^{2 +}$ iyonunu uzaklaştırır. Açılan kanaldan $C a^{2 +}$ girişi, dorsal boynuz nöronunun uyarılabilirliğini artırır ve aynı şiddetteki C lifi girdilerine giderek daha büyük yanıt verilmesini sağlar.

Neden diğerleri değil

Kainat reseptörü — İyonotropik glutamat reseptörüdür; voltaj bağımlı magnezyum engeli taşımaz.
Grup I metabotropik glutamat reseptörü — Gq kenetli metabotropik reseptördür; magnezyumla voltaj bağımlı biçimde tıkanan bir iyon kanalı değildir.
AMPA reseptörü — Başlangıç depolarizasyonunu sağlayan hızlı glutamat kanalıdır; magnezyumla voltaj bağımlı biçimde tıkanmaz.
Grup II metabotropik glutamat reseptörü — Gi kenetli metabotropik reseptördür; voltaj bağımlı magnezyum engeli taşımaz.

Aklında kalsın

Ketamin NMDA reseptör antagonizmasıyla santral sensitizasyonu ve ağrının şiddetlenmesini sınırlayabilir.

3. soruKolay

İskelet kasındaki iğciğin primer uçlarının gerilmesi monosinaptik gerilme refleksini başlatıyor. Bu refleks arkında omuriliğe giden afferent impulsun taşındığı lif tipi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı göster

Cevap: E — Ia

Kısaca — Kas iğciğinin primer uçlarından gelen en hızlı duysal girdi, alfa motor nörona doğrudan bağlanan grup Ia afferentlerle taşınır.

Kas uzadığında intrafüzal liflerin merkezindeki primer anulospiral uçlar hem uzunluğu hem de uzunluk değişiminin hızını algılar. Kalın ve yoğun miyelinli Ia aksonları impulsu omuriliğe hızla iletir; aynı kasın alfa motor nöronuyla doğrudan uyarıcı sinaps kurarak monosinaptik kasılmayı başlatır.

Neden diğerleri değil

II — Kas iğciğinin sekonder uçlarından statik kas uzunluğu bilgisini taşır; primer ucun monosinaptik afferenti değildir.
Ib — Golgi tendon organından kas gerilimini taşır ve inhibitör internöron üzerinden ters gerilme refleksine katılır.
IV — Miyelinsiz kas afferentleridir; metabolik ve nosiseptif bilgiyi yavaş iletir, hızlı miyotatik kolu oluşturmaz.
III — Başlıca hızlı ağrı ve soğuk duyusunu taşıyan ince miyelinli afferenttir; kas iğciğinin primer sonlanması değildir.

Aklında kalsın

Gama motor nöronları intrafüzal lif uçlarını kasarak kas kısalırken iğciğin gevşemesini önler ve duyarlılığını korur.

Sinir Sistemi Fizyolojisi — TUS — Temel Tıp Bilimleri örnek sorular ve çözümleri

Konu özeti

Örnek sorular

Diğer TUS — Temel Tıp Bilimleri konuları

Fizyoloji