Sinir Sistemi Fizyolojisi, duyusal uyaranların reseptörlerde algılanmasını, sinir lifleriyle iletilmesini ve refleks yanıtların oluşmasını kapsar.
Öğrencinin reseptörleri uygun uyaranlarla eşleştirebilmesi, afferent iletimin yönünü bilmesi ve kas iğciğinden başlayan gerilme refleksinin bileşenlerini ayırt edebilmesi beklenir. TUS — Temel Tıp Bilimleri kapsamında bu bilgiler, doğru eşleştirmeyi seçtiren veya kısa bir fizyolojik olay üzerinden ilgili lif tipini ve yanıt mekanizmasını sorgulayan çoktan seçmeli sorularla değerlendirilebilir.
Seçeneklerde birbirine yakın reseptör adları, sinir lifi sınıfları ya da fizyolojik sonuçlar bulunabilir. Reseptörün algıladığı uyaranı karıştırmak, afferent ve efferent yolları birbirinin yerine koymak sık hata kaynaklarıdır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Aşağıdaki reseptör–uyaran eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: D — Pacini cisimciği – Hızlı titreşim
Kısaca — Pacini cisimciğinin lamelli kapsülü sürekli basıncı süzüp hızlı değişimleri ilettiğinden yüksek frekanslı titreşime duyarlıdır.
Pacini cisimciğinde mekanik kuvvet kapsül üzerinden duyusal uca aktarılır; kapsülün katmanları hızla yeniden konumlandığı için reseptör yalnız uyaranın başlangıç ve bitişinde güçlü deşarj oluşturur. Bu hızlı adaptasyon, derin dokudaki hızlı titreşimlerin kodlanmasını sağlar.
Neden diğerleri değil
Serbest sinir sonlanması – Vibrasyon — Serbest uçlar başlıca ağrı, sıcaklık ve kaşıntıyı algılar; vibrasyon için özelleşmiş kapsülleri yoktur.
Merkel diski – Hızlı titreşim — Merkel diskleri yavaş adapte olarak statik basınç, kenar ve biçimi kodlar; hızlı titreşimin temel reseptörü değildir.
Ruffini sonlanması – Ağrı — Ruffini sonlanmaları yavaş adapte olup deri gerilmesini algılar; ağrı serbest sinir uçlarıyla taşınır.
Meissner cisimciği – Derin basınç — Meissner cisimcikleri yüzeyel, hızlı adapte reseptörlerdir; hafif dokunma ve düşük frekanslı titreşimi algılar.
Aklında kalsın
Pacini cisimciğinin kapsülü çıkarıldığında çıplak sinir ucu sürekli basınca da yanıt verebilir; hızlı adaptasyonun önemli bölümü kapsülün mekanik filtresidir.
2. soruKolay
İskelet kasındaki iğciğin primer uçlarının gerilmesi monosinaptik gerilme refleksini başlatıyor. Bu refleks arkında omuriliğe giden afferent impulsun taşındığı lif tipi aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Ia
Kısaca — Kas iğciğinin primer uçlarından gelen en hızlı duysal girdi, alfa motor nörona doğrudan bağlanan grup Ia afferentlerle taşınır.
Kas uzadığında intrafüzal liflerin merkezindeki primer anulospiral uçlar hem uzunluğu hem de uzunluk değişiminin hızını algılar. Kalın ve yoğun miyelinli Ia aksonları impulsu omuriliğe hızla iletir; aynı kasın alfa motor nöronuyla doğrudan uyarıcı sinaps kurarak monosinaptik kasılmayı başlatır.
Neden diğerleri değil
II — Kas iğciğinin sekonder uçlarından statik kas uzunluğu bilgisini taşır; primer ucun monosinaptik afferenti değildir.
Ib — Golgi tendon organından kas gerilimini taşır ve inhibitör internöron üzerinden ters gerilme refleksine katılır.
IV — Miyelinsiz kas afferentleridir; metabolik ve nosiseptif bilgiyi yavaş iletir, hızlı miyotatik kolu oluşturmaz.
III — Başlıca hızlı ağrı ve soğuk duyusunu taşıyan ince miyelinli afferenttir; kas iğciği primer ucu değildir.
Aklında kalsın
Gama motor nöronları intrafüzal lif uçlarını kasarak kas kısalırken iğciğin gevşemesini önler ve duyarlılığını korur.
3. soruKolay
Akciğerin sınırlı bir bölgesinde alveoler oksijen parsiyel basıncının düşmesiyle gelişen yerel damar yanıtının temel sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Hipoksik bölgedeki arteriyollerin daralarak kanı daha iyi havalanan bölgelere yönlendirmesi
Kısaca — Alveoler hipoksi yerel pulmoner arteriyolleri daraltarak perfüzyonu daha iyi havalanan akciğer bölgelerine yönlendirir.
Düşük alveoler oksijen, küçük pulmoner arterlerin düz kasında potasyum iletkenliğini azaltıp depolarizasyon ve kalsiyum girişini artırır. Kasılmayla bölgesel damar direnci yükselir; yetersiz oksijenlenmiş alveollere giden kan azalınca ventilasyon-perfüzyon uyumu desteklenir.
Neden diğerleri değil
Hipoksik bölgedeki arteriyollerin genişleyerek bu bölgenin kan akımını artırması — Sistemik dokudaki hipoksi yanıtıdır; akciğerde yön tersidir.
Hipoksik bölgedeki venüllerin genişleyerek bu bölgenin kapiller kan hacmini artırması — Kan göllenmesini artırır; akımı uygun alveollere yöneltmez.
Hipoksik bölgedeki bronşiyollerin daralarak bu bölgenin ventilasyonunu azaltması — Hava yolu direncini artırır; yerel damar yanıtını açıklamaz.
Hipoksik bölgedeki kapiller geçirgenliğin artarak gaz difüzyonunu hızlandırması — Ödemle difüzyon mesafesini artırabilir; gaz geçişini kolaylaştırmaz.
Aklında kalsın
Yüksek irtifa gibi yaygın alveoler hipokside yönlendirme avantajı kaybolur; yaygın vazokonstriksiyon pulmoner damar direncini ve sağ ventrikül yükünü artırır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.