Üreme Fizyolojisi, üreme sisteminin hormonal kontrolünü, menstrüel döngüdeki doku değişikliklerini, menopozdaki hormonal düzenlemeleri ve gebelikte gelişen fizyolojik uyumları kapsar.
Öğrencinin hormonların kaynaklarını ve hedef dokulardaki etkilerini bilmesi, geri bildirim ilişkilerini yorumlaması ve üreme hormonlarının diğer sistemlere etkilerini açıklayabilmesi gerekir. TUS — Temel Tıp Bilimleri kapsamında bu konu, belirli bir döngü fazındaki değişiklikten sorumlu hormonun veya verilen fizyolojik durumda beklenen hormonal ve asit-baz örüntüsünün seçilmesiyle sorgulanabilir.
Seçenekler hormon adları ya da farklı değişim örüntüleri içerebilir. Döngü fazlarını karıştırmak, geri bildirimin yönünü yanlış değerlendirmek ve gebeliğin solunumsal etkilerini gözden kaçırmak hataya yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Menstrüel döngünün proliferatif fazında endometriyum bezleri ve stromasının çoğalmasını başlıca aşağıdaki hormonlardan hangisi uyarır?
Cevabı göster
Cevap: D — Östradiol
Kısaca — Follikülden salgılanan östradiol, menstruasyonla kaybedilen fonksiyonel tabakayı mitozu artırarak yeniden oluşturur.
Gelişen folliküllerin artan östradiol üretimi endometriyum bezleri ve stromasında hücre çoğalmasını uyarır; spiral arterler uzar ve fonksiyonel tabaka kalınlaşır. Bu büyüme, ovulasyon sonrası sekretuar farklılaşma için doku zemini hazırlar.
Neden diğerleri değil
Progesteron — Östrojenle hazırlanmış endometriyumu ovulasyon sonrasında sekretuar hâle getirir; proliferasyonun başlıca uyarıcısı değildir.
hCG — Erken gebelikte korpus luteumu LH reseptörü üzerinden sürdürür; proliferatif fazın fizyolojik over steroidi değildir.
Prolaktin — Meme alveol epitelinde süt sentezini uyarır; siklik endometriyal çoğalmayı doğrudan yönetmez.
Oksitosin — Uterus ve meme miyoeptelyal hücrelerinde kasılma oluşturur; endometriyum bez ve stromasında mitojenik değildir.
Aklında kalsın
Progesteronla dengelenmeyen uzun süreli östrojen etkisi endometriyal hiperplazi ve karsinom riskini artırır.
2. soruKolay
Menopoz sonrası over follikülleri tükendiğinde beklenen hormonal değişiklik aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — FSH artar, östradiol azalır
Kısaca — Follikül tükenmesi östradiol ve inhibin geri bildirimini kaldırdığı için menopozda östradiol azalırken özellikle FSH yükselir.
Granüloza hücre kitlesinin kaybıyla östradiol ve inhibin B üretimi azalır. Hipotalamus ve hipofiz üzerindeki negatif geri bildirim zayıflayınca gonadotropin salgısı artar; inhibin kaybı nedeniyle FSH yükselişi daha belirgindir.
Neden diğerleri değil
FSH ve LH azalır — Düşük gonadotropinler hipotalamik veya hipofizer yetmezliği düşündürür; primer over yetmezliğinde yükselirler.
Yalnız prolaktin artar — Prolaktin menopozun belirleyici hormonu değildir; follikül kaybı gonadotropin geri bildirimini etkiler.
GnRH tamamen kaybolur — Azalan negatif geri bildirim GnRH uyarısını ortadan kaldırmaz, güçlendirir.
Progesteron sürekli artar — Ovulasyon ve korpus luteum oluşmadığından progesteron düşük kalır.
Aklında kalsın
Düşük over steroidlerine yüksek gonadotropinlerin eşlik etmesi hipergonadotropik hipogonadizm paternidir; santral yetmezlikte ikisi de düşüktür.
3. soruKolay
Normal gebelikte progesteronun solunum merkezini fizyolojik olarak uyarması sonucu beklenen asit-baz paterni aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Hafif kronik respiratuvar alkaloz
Kısaca — Progesteron dakika ventilasyonunu artırıp PaCO2’yi düşürdüğü için gebelikte kompanse hafif kronik respiratuvar alkaloz gelişir.
Progesteron solunum merkezinin karbondioksite duyarlılığını artırır; tidal hacim ve alveoler ventilasyon yükselir. Birincil PaCO2 düşüşü pH’yi yükseltirken böbreklerin bikarbonat atması kronik kompansasyonu sağlar.
Karışık asidoz — İki asitleştirici birincil bozukluk gerektirir; fizyolojik gebelik böyle bir patern oluşturmaz.
Aklında kalsın
Gebede gebe olmayan erişkin için normal sayılabilecek bir PaCO2, fizyolojik hiperventilasyon kaybolduğu için göreceli solunum yetersizliğini düşündürebilir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.