Otonom Sinir Sistemi — TUS — Temel Tıp Bilimleri konu anlatımı ve örnek sorular

Otonom Sinir Sistemi, sempatik ve parasempatik yolların organ işlevlerini nasıl düzenlediğini, sinir uçlarında nörotransmitter salınımının kontrolünü ve reseptörlerin bu süreçlerdeki rolünü kapsar.

Öğrencinin reseptörün yerleşimini ve etkinleşmesinin sonucunu ayırt edebilmesi, işeme ile erkek cinsel yanıtı gibi fizyolojik süreçleri ilgili otonom yollarla ilişkilendirebilmesi gerekir. TUS — Temel Tıp Bilimleri kapsamında bu konu, bir reseptörün uyarılmasının sonucunu, belirli bir organ üzerindeki başlıca etkiyi veya süreçlerle otonom aracılık arasındaki doğru eşleştirmeyi seçtiren çoktan seçmeli sorularla sorgulanabilir.

Seçeneklerde karşıt etkiler ya da farklı sempatik ve parasempatik eşleştirmeler bulunabilir; presinaptik düzenlemeyi hedef organ yanıtıyla karıştırmak sık yapılan hatalardandır.

Örnek sorular

Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.

1. soruKolay

Sempatik sinir ucundaki presinaptik alfa-2 reseptörünün etkinleşmesi noradrenalin salınımını nasıl etkiler?

Ekzositozu artırır✗ Bu değilNoradrenalin sentezini artırır✗ Bu değilGeri alımı engeller✗ Bu değilNegatif geri bildirimle azaltır✓ DoğruCOMT’yi inhibe eder✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: D — Negatif geri bildirimle azaltır

Kısaca — Salınan noradrenalinin presinaptik alfa-2 otoreseptörünü uyarması, kendi salınımını negatif geri bildirimle sınırlar.

Alfa-2 reseptörü $G_i$ ile eşleşerek adenilat siklazı baskılar; cAMP azalması voltaj kapılı $Ca^{2+}$ kanallarından girişi ve vezikül ekzositozunu azaltır. Böylece uca ulaşan her impuls daha az noradrenalin açığa çıkarır.

Neden diğerleri değil

Ekzositozu artırır — Ekzositoz presinaptik $Ca^{2+}$ artışıyla güçlenir; alfa-2 sinyali bu girişi azaltır.
Noradrenalin sentezini artırır — Presinaptik alfa-2 otoreseptörü salınımı negatif geri bildirimle kısıtlar; noradrenalin sentezini artırmaz.
Geri alımı engeller — Geri alımı norepinefrin taşıyıcısının blokajı engeller; alfa-2 etkinliği taşıyıcıyı hedeflemez.
COMT’yi inhibe eder — COMT katekolamin metabolizmasında görevli bir enzimdir; alfa-2 reseptör sinyalinin hedefi değildir.

Aklında kalsın

Santral alfa-2 agonistleri sempatik çıkışı azaltarak kan basıncını düşürür; ani kesilmeleri geri tepme hipertansiyonu yapabilir.

2. soruKolay

İşeme sırasında parasempatik pelvik sinir aktivitesinin mesanedeki başlıca etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

İç sfinkteri kasar✗ Bu değilDetrusoru gevşetir✗ Bu değilM3 aracılığıyla detrusoru kasar✓ DoğruBeta-3 reseptörünü uyarır✗ Bu değilÜretral direnci artırır✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: C — M3 aracılığıyla detrusoru kasar

Kısaca — Pelvik parasempatik liflerden salınan asetilkolin, detrusorun M3 reseptörlerini uyararak mesane boşalmasını başlatır.

M3 reseptörü $G_q$ üzerinden fosfolipaz C– $IP_3$ yolunu etkinleştirir ve hücre içi $Ca^{2+}$ düzeyini yükseltir. Detrusor kasılırken sempatik depolama tonusunun azalması çıkış direncinin düşmesini kolaylaştırır.

Neden diğerleri değil

İç sfinkteri kasar — İç sfinkter kasılması depolama sırasında sempatik alfa-1 etkisidir; işeme sırasında bu tonus azalır.
Detrusoru gevşetir — Detrusor gevşemesi mesanenin dolmasını sağlar ve başlıca sempatik beta-3 reseptörleriyle oluşur.
Beta-3 reseptörünü uyarır — Beta-3 adrenerjik reseptördür; parasempatik asetilkolinin hedefi muskarinik reseptörlerdir.
Üretral direnci artırır — İşeme için üretral direncin azalması gerekir; artış idrar depolanmasını destekler.

Aklında kalsın

Dış üretral sfinkter otonom değil, pudendal sinirle taşınan somatik kontrol altındadır; işemede istemli olarak gevşetilir.

3. soruKolay

Erkek cinsel yanıtında ereksiyon ve ejakülasyonun baskın otonom aracılığı aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

İkisi de sempatik✗ Bu değilİkisi de parasempatik✗ Bu değilEreksiyon somatik, ejakülasyon parasempatik✗ Bu değilEreksiyon sempatik, ejakülasyon somatik✗ Bu değilEreksiyon parasempatik, ejakülasyon sempatik✓ Doğru

Cevabı göster

Cevap: E — Ereksiyon parasempatik, ejakülasyon sempatik

Kısaca — Parasempatik NO kavernöz doluşu sağlarken sempatik aktivite emisyonu yürütür; bu nedenle ereksiyon ve ejakülasyon farklı yollar kullanır.

Sakral parasempatik uyarı NO–cGMP yoluyla kavernöz düz kası gevşetir ve arteriyel doluşu artırır. Ejakülasyonun otonom evresinde sempatik alfa etkisi vas deferens, seminal vezikül ve prostat kasılmalarıyla emisyonu oluşturur; pudendal somatik kasılmalar dışarı atılmaya katkı verir.

Neden diğerleri değil

İkisi de sempatik — Sempatik aktivite emisyonu destekler; ereksiyonun vazodilatör başlangıcı parasempatik aracılıdır.
İkisi de parasempatik — Parasempatik yol ereksiyonu başlatır; emisyonun baskın otonom aracısı sempatik sistemdir.
Ereksiyon somatik, ejakülasyon parasempatik — Somatik lifler kavernöz doluşu başlatmaz; ejakülasyondaki rolleri ritmik kasılmaya katkıdır.
Ereksiyon sempatik, ejakülasyon somatik — Sempatik tonus ereksiyonu değil emisyonu yürütür; ejakülasyon yalnız somatik bir olay değildir.

Aklında kalsın

Fosfodiesteraz-5 inhibitörleri cGMP yıkımını azaltır; NO üretmedikleri için parasempatik uyarının bulunmadığı durumda tek başına ereksiyon başlatmaz.

Otonom Sinir Sistemi — TUS — Temel Tıp Bilimleri soruları

Konu özeti

Örnek sorular

Diğer TUS — Temel Tıp Bilimleri konuları

Fizyoloji