Ön hipofizde hücreler boyanma özelliklerine göre asidofil, bazofil ve kromofob olarak ayrılır; büyüme hormonu ile prolaktin asidofil hücrelerden, TSH, FSH, LH ve ACTH ise bazofil hücrelerden salgılanır.
Endokrin Sistem Histolojisi konusu hipofiz, tiroid, paratiroid, böbreküstü bezi ve pineal bezin mikroskobik yapısını ve her bölgenin hangi hormonu yaptığını kapsar. Aktif bir tiroidde foliküler epitelin yükselip kolloidin azalması gibi işlevle değişen görünümler de sorulur.
Öncüllü sorularda bir bezin katmanları ile hormonları arasındaki ifadelerden doğru olanlar seçtirilir; diğer sorularda bir kesit bulgusu verilir ve olumsuz kalıpla o hücre tipinde görülmeyecek özellik aranır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Nörohipofiz kesitinde ADH ve oksitosin içeren nörosekretuvar akson genişlemeleri olarak görülen yapı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Herring cisimciği
Kısaca — Hipotalamustan taşınan ADH ve oksitosinin nörohipofiz aksonlarında biriktiği genişlemeler Herring cisimcikleridir.
Bu hormonlar nörofizinlere bağlı olarak hipotalamik nöronların aksonları boyunca pars nervosaya taşınır. Taşıma ürünlerinin akson ve terminal genişlemelerinde yoğunlaşması, kesitte eozinofilik nörosekretuvar birikimler oluşturur.
Weibel-Palade cisimciği — Endotel hücrelerinde von Willebrand faktörü ve P-selektin depolayan granüldür; nörohipofize özgü değildir.
Russell cisimciği — Plazma hücresinde immünoglobulinle genişlemiş granüllü endoplazmik retikulum birikimidir; akson yapısı değildir.
Aklında kalsın
ADH ağırlıkla supraoptik, oksitosin ağırlıkla paraventriküler çekirdekle ilişkilidir; bu eşleşme mutlak değildir.
2. soruKolay
I. Zona glomerulosa aldosteron yapar
II. Zona fasciculata kortizol yapar
III. Zona reticularis katekolamin yapar
Adrenal korteks tabakaları ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: E — I ve II
Kısaca — Korteksin dıştan içe tuz-şeker-cinsiyet paterninde I ve II doğru, katekolamini medulla yaptığı için III yanlıştır.
İfadeler, adrenal korteks tabakalarının steroid ürünleriyle eşleşmesine ve medullanın katekolamin sentezinden ayrılmasına göre değerlendirilir.
İfadeler
I — Zona glomerulosa aldosteron yapar — doğru, renin-anjiyotensin sistemi ve K+ mineralokortikoid sentezini uyarır.
II — Zona fasciculata kortizol yapar — doğru, ACTH kontrolündeki bu tabaka başlıca glukokortikoid üretir.
III — Zona reticularis katekolamin yapar — yanlış, retikülaris DHEA gibi androjenleri; medulla kromaffin hücreleri katekolaminleri üretir.
Aklında kalsın
Zona glomerulosa 17α-hidroksilaz içermediğinden kortizol ve androjen sentezleyemez; I ve II doğru, III yanlış olduğundan cevap I ve II’dir.
3. soruKolay
Tiroid bezinden alınan histolojik bir kesitte parafoliküler (C) hücrelerle ilgili aşağıdaki özelliklerden hangisi beklenmez?
Cevabı göster
Cevap: D — Tiroglobulin sentezleyip folikül lümenindeki kolloide boşaltmaları
Kısaca — Tiroglobulini kolloide veren folikül hücresidir; lümene ulaşmayan C hücresi kalsitonini bazal yönden kana salgılar.
Tiroglobulin sentezi, iyotlanma ve kolloidde depolama; apikal yüzü folikül lümenine ulaşan polarize folikül hücrelerinin fonksiyonudur. C hücreleri kolloidle temas etmez ve kalsitonin granüllerini komşu kapillerlere verir.
Neden diğerleri doğru
Folikül epitelinin bazal laminası içinde, folikül lümenine ulaşmadan yerleşmiş olmaları — C hücreleri aynı bazal lamina içinde bulunabilir.
Folikül hücrelerine göre daha açık renkli ve daha geniş sitoplazmalı görünmeleri — Rutin boyamada granülleri zayıf seçilir; bu görünüm tipiktir.
Foliküller arasında tek tek ya da küçük kümeler hâlinde bulunmaları — C hücreleri interfoliküler dağılım gösterebilir.
Sitoplazmalarında kalsitonin içeren küçük salgı granülleri taşımaları — Granüller kana salınacak kalsitonini depolar.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.