Hücre ve Organeller, hücrenin yapısal bileşenlerini, organellerin görevlerini ve hücre iskeletinin hücre tipleriyle ilişkisini kapsar.
Öğrencinin yapı ile işlev arasında bağlantı kurabilmesi, ara filamanları ayırt edebilmesi ve hücresel özellikleri histolojik görünümle birlikte değerlendirebilmesi beklenir. TUS — Temel Tıp Bilimleri kapsamında sorular, belirli bir yapıyı taşımayan hücreyi seçme veya verilen mikroskobik özelliklerden uygun doku ya da bölgeyi tanıma biçiminde gelebilir.
Boyama özellikleri de yapıların ayırt edilmesinde kullanılabilir. Seçenekler benzer hücre tiplerini, anatomik bölgeleri veya boyama yöntemlerini karşılaştırmayı gerektirebilir; olumsuz soru kökünü gözden kaçırmak ve benzer yapıları karıştırmak hata nedenleridir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Bağ dokusu boyalarında lif tipleri farklı renklerle ayırt edilir.
Aşağıdaki boyama yöntemlerinden hangisi kollajeni mavi veya yeşil, kası kırmızı boyayarak ayırır?
Cevabı göster
Cevap: C — Masson trikrom boyası
Kısaca — Masson trikromdaki ardışık boya ve farklılaştırma basamakları kollajeni mavi/yeşil, kası kırmızı göstererek iki dokuyu ayırır.
Kas ve sitoplazma önce asit fuksin içeren kırmızı boya karışımını tutar. Fosfomolibdik veya fosfotungstik asitle farklılaştırılan kollajen daha sonra anilin mavisi ya da ışık yeşilini bağlayarak kas dokusundan zıt renkte görünür.
Neden diğerleri değil
Sudan siyahı boyası — Nötral lipid ve fosfolipidleri koyu renkte gösterir; kollajen-kas ayrımı yapmaz.
Orsein boyası — Elastik liflere bağlanarak onları kahverengi tonlarda belirginleştirir.
Gümüş impregnasyon boyası — Başlıca tip III kollajenden oluşan retiküler lifleri siyah renkte ortaya koyar.
Aklında kalsın
Pikrosirius kırmızısı, kollajen liflerini polarize ışıkta güçlü çift kırıcı hâle getiren komşu bir bağ dokusu yöntemidir.
2. soruOrta
Aşağıdaki hücrelerden hangisinde sitoplazmik ara filaman olarak keratin bulunmaz?
Cevabı göster
Cevap: A — Melanosit
Kısaca — Melanosit epidermiste yer alsa da epitel hücresi olmadığından sitoplazmik ara filamanı keratin değil, vimentindir.
Nöral kristadan gelişen melanosit, melanin sentezleyen özelleşmiş bir hücredir. Epidermise göç etmesi epitel farklılaşması anlamına gelmez; ara filaman içeriği bulunduğu dokudan çok hücresel kimliğini yansıtır.
Neden diğerleri doğru
Timus retiküler epiteli — Lenfoid organın destek ağını oluştursa da epitel kökenlidir ve sitokeratin taşır.
Ter bezi duktus epiteli — Salgıyı yüzeye ileten kanalın epitel hücreleri keratin ara filamanları içerir.
Bazal keratinosit — Epidermisin çoğalabilen epitel hücresidir; keratin 5 ve keratin 14 taşır.
Epidermisteki Langerhans hücresi de keratin taşımaz; kemik iliği kökenli, antijen sunan bir hücredir. Aynı dokuda bulunmak aynı ara filamanı taşımak anlamına gelmez.
3. soruZor
Bir sindirim kanalı kesitinde derin gastrik çukurcukların kısa, dallanmış ve kıvrımlı tübüler bezlere açıldığı izleniyor. Bezlerin hücrelerinin çoğu mukus salgılıyor.
Bu histolojik özellikler aşağıdaki bölgelerden hangisini düşündürür?
Cevabı göster
Cevap: B — Midenin pilor bölgesi
Kısaca — Pilor mukozasında çukurcukların bezlere göre uzun olması, mukus ağırlıklı bezleri kardiya bezlerinden ayırır.
Midenin bölgesel ayrımında salgı türü tek başına yeterli değildir; mukozanın çukurcuk ve bez bölümlerine nasıl ayrıldığı değerlendirilir. Pilorda çukurcuklar mukoza kalınlığının yaklaşık yarısına veya daha derinine uzandığından bez bölümü görece kısa kalır. Mukus salgısı, mide çıkışındaki yüzeyin asit ve mekanik etkilerden korunmasına katkı sağlar.
Tanıya götüren bulgular
Derin gastrik çukurcuklar → Çukurcukları daha sığ olan fundus ve korpus mukozasından uzaklaştırır.
Kısa, dallanmış ve kıvrımlı tübüler bezler → Uzun, daha düz seyirli oksintik bezler yerine pilor tipi bez yapısını destekler.
Bez hücrelerinin çoğunun mukus salgılaması → Pilor ve kardiyayı düşündürür; bu ikisini çukurcuk derinliği ayırır.
Neden diğerleri değil
Midenin fundus bölgesi — Uzun oksintik bezlerde pariyetal ve esas hücreler belirgindir; çukurcukları sığdır.
Midenin kardiya bölgesi — Mukus ağırlıklı bezler içerir; çukurcukları pilordaki kadar derin değildir.
Duodenumun proksimal bölgesi — Mukus salgılayan Brunner bezleri submukozadadır; mukoza gastrik çukurcuk yerine villus ve kript içerir.
Midenin korpus bölgesi — Asit ve pepsinojen salgılayan oksintik mukozadır; bezler çukurcuklara göre uzundur.
Aklında kalsın
Pilorun G hücreleri gastrin, D hücreleri somatostatin salgılar; mukus hücrelerinin baskın olması bezlerde yalnızca tek hücre tipi bulunduğu anlamına gelmez.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.