Hücre ve Organeller — TUS — Temel Tıp Bilimleri

Bir hücrenin ne iş yaptığı, elektron mikroskobunda organel donanımından okunabilir: protein salgılayan hücrede granüllü endoplazmik retikulum ve gelişmiş Golgi aygıtı öne çıkar, lizozomdan zengin bir hücre ise sindirim işleviyle ilişkilidir.

Hücre ve Organeller konusu zar yapısını, organellerin görevlerini, hücre iskeletini ve ara filaman tiplerini, çekirdeği ve histolojik boyama yöntemlerini kapsar. Ara filamanların doku tipine göre değişmesi, örneğin kas hücresinde desmin, astrositte glial fibriler asidik protein bulunması, sıkça sorulan bir ayrımdır.

Sorular genellikle bir hücre tipinden ya da görüntü tarifinden yola çıkar ve seçeneklerde organeller, filamanlar veya boyalar yer alır.

Örnek sorular

Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.

1. soruKolay

Steroid hormon salgılayan bir hücrenin elektron mikroskobik kesitinde aşağıdaki hücresel özelliklerden hangisi beklenmez?

Gelişmiş bir Golgi kompleksi ile sitoplazmada depolanmış zimojen benzeri salgı granülleri✓ DoğruBol miktarda düz endoplazmik retikulum✗ Bu değilTübüler kristalı mitokondriler✗ Bu değilSitoplazmada çok sayıda lipid damlacığı✗ Bu değilLizozomlar ve lipofuksin granülleri✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: A — Gelişmiş bir Golgi kompleksi ile sitoplazmada depolanmış zimojen benzeri salgı granülleri

Kısaca — Steroidler sentezlendikçe zardan difüze olduğundan zimojen benzeri granüllerde depolanmaları ve Golgi’de paketlenmeleri beklenmez.

Gelişmiş Golgi kompleksi ile zimojen benzeri salgı granüllerinin birlikteliği, paketlenip düzenlenmiş ekzositozla salınan protein ürünlerine işaret eder. Lipofilik steroid hormonlar ise sentez sonrası veziküllere alınmadan plazma zarını geçerek salınır.

Neden diğerleri doğru

Bol miktarda düz endoplazmik retikulum — Steroid biyosentezinin birçok enzimi düz endoplazmik retikulum zarında yer alır.
Tübüler kristalı mitokondriler — Kolesterolün pregnenolona dönüşümünü başlatan enzimler mitokondride bulunur.
Sitoplazmada çok sayıda lipid damlacığı — Lipid damlacıkları steroid sentezinde kullanılacak kolesterol esterlerini depolar.
Lizozomlar ve lipofuksin granülleri — Uzun ömürlü steroidojenik hücrelerde organel yıkımı lipofuksin birikimine eşlik edebilir.

Aklında kalsın

Akut steroid sentezinin temel düzenleme basamağı, kolesterolün StAR aracılığıyla mitokondrinin dış zarından iç zarına taşınmasıdır.

2. soruKolay

Bağ dokusu boyalarında lif tipleri farklı renklerle ayırt edilir.

Aşağıdaki boyama yöntemlerinden hangisi kollajeni mavi veya yeşil, kası kırmızı boyayarak ayırır?

Sudan siyahı boyası✗ Bu değilVerhoeff-van Gieson boyası✗ Bu değilMasson trikrom boyası✓ DoğruOrsein boyası✗ Bu değilGümüş impregnasyon boyası✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: C — Masson trikrom boyası

Kısaca — Masson trikromdaki ardışık boya ve farklılaştırma basamakları kollajeni mavi/yeşil, kası kırmızı göstererek iki dokuyu ayırır.

Kas ve sitoplazma önce asit fuksin içeren kırmızı boya karışımını tutar. Fosfomolibdik veya fosfotungstik asitle farklılaştırılan kollajen daha sonra anilin mavisi ya da ışık yeşilini bağlayarak kas dokusundan zıt renkte görünür.

Neden diğerleri değil

Sudan siyahı boyası — Nötral lipid ve fosfolipidleri koyu renkte gösterir; kollajen-kas ayrımı yapmaz.
Verhoeff-van Gieson boyası — Elastik lifleri siyah, kollajeni kırmızı gösterir; kası kırmızıya boyayan trikrom paterni oluşturmaz.
Orsein boyası — Elastik liflere bağlanarak onları kahverengi tonlarda belirginleştirir.
Gümüş impregnasyon boyası — Başlıca tip III kollajenden oluşan retiküler lifleri siyah renkte ortaya koyar.

Aklında kalsın

Pikrosirius kırmızısı, kollajen liflerini polarize ışıkta güçlü çift kırıcı hâle getiren komşu bir bağ dokusu yöntemidir.

3. soruOrta

Aşağıdaki hücrelerden hangisinde sitoplazmik ara filaman olarak keratin bulunmaz?

Melanosit✓ DoğruTimus retiküler epiteli✗ Bu değilTer bezi duktus epiteli✗ Bu değilBazal keratinosit✗ Bu değilMerkel hücresi✗ Bu değil

Cevabı göster

Cevap: A — Melanosit

Kısaca — Melanosit epidermiste yer alsa da epitel hücresi olmadığından sitoplazmik ara filamanı keratin değil, vimentindir.

Nöral kristadan gelişen melanosit, melanin sentezleyen özelleşmiş bir hücredir. Epidermise göç etmesi epitel farklılaşması anlamına gelmez; ara filaman içeriği bulunduğu dokudan çok hücresel kimliğini yansıtır.

Neden diğerleri doğru

Timus retiküler epiteli — Lenfoid organın destek ağını oluştursa da epitel kökenlidir ve sitokeratin taşır.
Ter bezi duktus epiteli — Salgıyı yüzeye ileten kanalın epitel hücreleri keratin ara filamanları içerir.
Bazal keratinosit — Epidermisin çoğalabilen epitel hücresidir; keratin 5 ve keratin 14 taşır.
Merkel hücresi — Duyusal fonksiyonuna rağmen epitel farklılaşması gösterir; keratin 20 pozitifliği ayırt edicidir.

Aklında kalsın

Epidermisteki Langerhans hücresi de keratin taşımaz; kemik iliği kökenli, antijen sunan bir hücredir. Aynı dokuda bulunmak aynı ara filamanı taşımak anlamına gelmez.

Hücre ve Organeller — TUS — Temel Tıp Bilimleri örnek sorular ve çözümleri

Konu özeti

Örnek sorular

Diğer TUS — Temel Tıp Bilimleri konuları

Histoloji ve Embriyoloji