Sinir Doku — TUS — Temel Tıp Bilimleri

Nissl cisimcikleri, nöron gövdesindeki granüllü endoplazmik retikulum ve ribozom kümeleridir; akson tepeciğinde ve aksonun kendisinde bulunmazlar, bu da gövde ile aksonu ışık mikroskobunda ayırmayı sağlar.

Sinir Doku konusu nöron tiplerini, glia hücrelerini, miyelin oluşumunu, sinapsları ve sinir hasarına verilen yanıtları kapsar. Merkezi ve periferik sinir sisteminde miyelini farklı hücrelerin yapması, demiyelinizan hastalıklara dair soruların temelidir. Periferik bir sinir kesildiğinde gövdede ve kesinin uzağında kalan bölümde gelişen değişiklikler de sık sorulur.

Kökler bir hasar tablosunu tarif eder, seçeneklerde ise hücresel yanıtlar veya glia hücreleri sıralanır; olumsuz kalıpta görülmeyecek değişiklik aranır.

Örnek sorular

Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.

1. soruOrta

Akson kesisi sonrası nöron gövdesinin şişmesi, çekirdeğin kenara itilmesi ve Nissl maddesinin dağılması aşağıdaki hücresel yanıtlardan hangisidir?

Cevabı göster

Cevap: B — Kromatoliz

Kısaca — Akson yaralanması protein sentezini rejenerasyona yönelttiğinde soma şişer, çekirdek perifere gider ve kromatoliz gelişir.

Akson hasarının hücre gövdesine ulaşan retrograd sinyalleri, granüllü endoplazmik retikulumun dağılmasına ve sentez kapasitesinin onarım proteinlerine yönelmesine yol açar. Bu yeniden yapılanma Nissl bazofilisinin kaybı ve çekirdeğin eksantrikleşmesiyle görünür.

Neden diğerleri değil

Waller dejenerasyonu — Kesinin distalindeki akson ve miyelinin parçalanmasıdır; nöron somasındaki rejeneratif değişikliği tanımlamaz.
Apoptoz — Hücre küçülmesi ve çekirdek yoğunlaşmasıyla ilerleyen programlı ölümdür; soma şişmesi beklenmez.
Gliozis — Hasarlı MSS çevresinde astrositlerin hipertrofi ve çoğalma yanıtıdır; nöron içi değişiklik değildir.
Demiyelinizasyon — Akson çevresindeki miyelin kılıfının kaybıdır; çekirdek yer değiştirmesi ve Nissl dağılması oluşturmaz.

Aklında kalsın

Kromatoliz nöron ölümünün zorunlu göstergesi değildir; soma canlı kalır ve akson hedefe ulaşırsa değişiklikler gerileyebilir.

2. soruKolay

Multipl sklerozda hasara uğrayan santral sinir sistemi miyelin kılıflarını oluşturan hücre aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı göster

Cevap: D — Oligodendrosit

Kısaca — Multipl skleroz MSS miyelinini hedeflediğinden plakta zarar gören miyelin yapıcı hücre oligodendrosittir.

Oligodendrosit uzantıları MSS aksonları çevresinde miyelin internodları oluşturur. Multipl sklerozdaki immün aracılı inflamasyon bu miyelin-oligodendrosit birimine zarar vererek iletim hızını düşüren plaklara yol açar.

Neden diğerleri değil

Satellit hücre — Periferik gangliyonlarda nöron gövdelerinin çevresini düzenler; MSS miyelini oluşturmaz.
Perinöral fibroblast — Periferik sinir fasikülü çevresindeki bağ dokusuna katkı sağlar; MSS plağının miyelin yapıcı hücresi değildir.
Mikroglia — Plakta aktive olup artıkların temizlenmesine katılır; miyelin internodunu üreten hücre değildir.
Ependim hücresi — Ventrikül ve santral kanalı döşer; akson miyelinizasyonunda görev almaz.

Aklında kalsın

Erken multipl skleroz plaklarında aksonlar görece korunabilir; kalıcı nörolojik kayıp kronik akson hasarı arttıkça belirginleşir.

3. soruKolay

Ön kol kesisi nedeniyle median siniri tam kesilen otuz yaşındaki erkek hastada aşağıdaki histolojik değişikliklerden hangisi görülmez?

Kesi bölgesinin distalinde aksonun parçalanması✗ Bu değilMiyelin artıklarının makrofajlar ve Schwann hücrelerince fagositozu✗ Bu değilSchwann hücrelerinin çoğalarak Büngner bantlarını oluşturması✗ Bu değilNöron gövdesinin şişmesi ve çekirdeğin perifere yer değiştirmesi✗ Bu değilDistal güdükteki miyelin kılıfının bütünlüğünü koruması✓ Doğru

Cevabı göster

Cevap: E — Distal güdükteki miyelin kılıfının bütünlüğünü koruması

Kısaca — Aksonla trofik bağlantısı kesilen distal miyelin de parçalandığından, distal güdükte miyelin kılıfının bütün kalması en az olasıdır.

Kesiden sonra distal akson, hücre gövdesinden gelen aksonal taşımayı kaybeder ve Waller dejenerasyonuna uğrar. Aksonla birlikte miyelin segmentleri de çözülür; Schwann hücreleri onarım fenotipine geçerek bu artıkları temizlemeye ve rejenerasyon yolunu hazırlamaya katılır.

Neden diğerleri doğru

Kesi bölgesinin distalinde aksonun parçalanması — Trofik bağlantısını kaybeden distal akson Waller dejenerasyonuna uğrar.
Miyelin artıklarının makrofajlar ve Schwann hücrelerince fagositozu — Bu temizlik rejenerasyon yolunu açan olağan basamaktır.
Schwann hücrelerinin çoğalarak Büngner bantlarını oluşturması — Denervasyon sonrası dizilerek akson filizine yol gösterirler.
Nöron gövdesinin şişmesi ve çekirdeğin perifere yer değiştirmesi — Santral kromatoliz sırasında artan protein sentezine eşlik eder.

Aklında kalsın

Başarılı periferik rejenerasyon yalnız akson filizlenmesine değil, endonöryal tüplerin sürekliliğini ve karşılıklı hizasını korumasına da bağlıdır.

Sinir Doku — TUS — Temel Tıp Bilimleri örnek sorular ve çözümleri

Konu özeti

Örnek sorular

Diğer TUS — Temel Tıp Bilimleri konuları

Histoloji ve Embriyoloji