Epitel Doku ve Bezler, örtü ve salgı epitellerinin yapısını, sınıflandırılmasını, hücre bağlantılarını ve bezlerin salgılama özelliklerini kapsar.
Öğrencinin epitelin temel özelliklerini ayırt edebilmesi, hücre bağlantılarını işlevleriyle eşleştirebilmesi ve bez yapısını salgılama biçimiyle ilişkilendirebilmesi beklenir. TUS — Temel Tıp Bilimleri kapsamında bu konu, öncüllerin doğruluğunu değerlendirme veya doğru yapı ve işlev eşleştirmesini seçme biçiminde sorulabilir.
Seçenekler birbirine yakın yapısal özellikleri ya da farklı bağlantı türlerinin işlevlerini içerebilir. Damar varlığı, bazal laminayla ilişki ve hücreler arası madde miktarını karıştırmak; bağlantıların tutunma, geçirgenliği düzenleme ve iletişim görevlerini birbirinin yerine koymak sık hata kaynaklarıdır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
I. Damardan yoksundur
II. Bazal lamina üzerine oturur
III. Hücreler arası madde boldur
Epitel dokunun özellikleri ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: A — I ve II
Kısaca — Epitel avasküler olup bazal laminaya oturduğu, ancak hücreler arası maddesi az olduğu için yalnız I ve II doğrudur.
İfadeler epiteli damarlaşma, dayanak yüzeyi ve hücre dışı matriks miktarı bakımından sınar. Epitelin sık yerleşimli hücreleri, damar içeren bağ dokusundan belirgin bir sınırla ayrılır.
İfadeler
I — Damardan yoksundur — doğru; kapillerler epitele girmez, oksijen ve besinler alttaki bağ dokusundan difüzyonla ulaşır.
II — Bazal lamina üzerine oturur — doğru; bazal lamina epiteli destekler, bağ dokusundan ayırır ve hücre kutuplaşmasına katkı sağlar.
III — Hücreler arası madde boldur — yanlış; epitel hücreden zengin, hücre dışı matriksten fakirdir; bol matriks bağ dokusuna özgüdür.
Aklında kalsın
Damar ve bol matriks bağ dokusuna aittir; epitel bu dokudan bazal laminayla ayrılır. I ve II doğru, III yanlış olduğundan cevap I ve II’dir.
2. soruKolay
Hücre bağlantısı ile işlevi aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: E — Zonula occludens – Parasellüler geçişin engellenmesi
Kısaca — Claudin ve occludinlerin oluşturduğu kesintisiz kuşak, hücreler arasındaki aralığı mühürleyerek parasellüler geçişi engeller.
Zonula occludens, komşu hücrelerin apikal yan zarlarını birbirine yaklaştıran transmembran protein şeritlerinden oluşur. Bu mühür, maddelerin epitel hücreleri arasından kontrolsüz geçmesini sınırlar ve apikal-bazolateral zar kutuplaşmasını korur.
Neden diğerleri değil
Zonula adherens – Hücreler arası iyon alışverişi — Kadherinler aracılığıyla aktin kuşaklarını bağlar; iyon alışverişi için hücreler arası kanal oluşturmaz.
Desmozom – Parasellüler geçişin engellenmesi — Ara filamanları noktasal olarak bağlayıp çekme kuvvetine direnç sağlar; hücre aralığını mühürlemez.
Gap junction – Mekanik bağlanma — Konneksonlar üzerinden iyon ve küçük molekül geçişi sağlar; başlıca görevi mekanik tutunma değildir.
Hemidesmozom – Komşu hücrelere bağlanma — İntegrinlerle hücreyi bazal laminaya tutturur; karşısında başka bir hücre bulunmaz.
Aklında kalsın
Kan-beyin bariyerinin düşük parasellüler geçirgenliğini, kapiller endotel hücreleri arasındaki sıkı bağlantılar sağlar.
3. soruOrta
Aşağıdaki kas çiftlerinden hangisinin her iki üyesi de birinci faringeal arktan gelişir?
Cevabı göster
Cevap: B — M. tensor tympani ve m. digastricus’un ön karnı
Kısaca — Birinci arkın kas taslağından gelişen M. tensor tympani ve m. digastricus’un ön karnı, motor innervasyonunu mandibular sinirden alır.
Faringeal arkların mezodermal kas taslakları farklı bölgelere yerleşse de kendi ark sinirleriyle ilişkilerini korur. Birinci arkın motor siniri trigeminal sinirin mandibular dalıdır; kulak zarını geren kas ile digastrik kasın ön karnının ortak motor bağlantısı gelişimsel kökenlerini yansıtır.
Neden diğerleri değil
M. digastricus’un arka karnı ve m. mylohyoideus — Arka karın ikinci, mylohyoideus birinci ark kökenlidir.
M. stylohyoideus ve m. mylohyoideus — Stylohyoideus ikinci arktan gelişir ve fasiyal sinirle uyarılır; mylohyoideus birinci ark kökenlidir.
M. stapedius ve m. tensor tympani — Stapedius ikinci arktan gelişir ve fasiyal sinirle uyarılır; tensor tympani birinci ark kökenlidir.
M. tensor veli palatini ve m. levator veli palatini — Tensor birinci, levator dördüncü ark kökenlidir.
Aklında kalsın
Çiğneme kasları da birinci ark kökenlidir; mimik kaslarının ikinci ark kökeni ise fasiyal sinirle motor innervasyonlarını açıklar.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.