Baş-Boyun ve Tükürük Bezi Patolojisi, ağız boşluğu, nazofarenks ve tükürük bezlerinde görülen lezyonların klinik ve morfolojik özelliklerini kapsar.
Öğrencinin kitlenin yerleşimini, büyüme biçimini, hastanın yaşını ve risk etkenlerini histopatolojik bulgularla birleştirerek ayırıcı tanı yapabilmesi beklenir. TUS — Temel Tıp Bilimleri kapsamında bu konu, hasta öyküsüne görüntüleme, makroskopi veya mikroskopi bulgularının eklendiği çoktan seçmeli sorularla değerlendirilebilir.
Seçeneklerde benzer bölgelerde gelişen ya da ortak hücresel özellikler taşıyan lezyon adları bulunabilir. Yalnızca ağrısız ve yavaş büyümeye dayanarak iyi huyluluk kararı vermek, hücre bileşimini veya stromal invazyonu gözden kaçırmak tanısal hataya yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Kırk yedi yaşındaki kadın hasta parotis kuyruğunda iyi sınırlı, ağrısız ve yavaş büyüyen kitle nedeniyle başvuruyor. Kesit yüzünde kistik ve solid alanlar izleniyor. Histolojik incelemede mukus içeren kistik boşluklar ile epidermoid hücrelerden oluşan solid adalar birlikte görülüyor; aralarda intermedier hücreler bulunuyor. Belirgin hücresel atipi, nekroz ve yüksek mitotik aktivite izlenmiyor. Tümörde CRTC1-MAML2 füzyonu saptanıyor.
Bu lezyon için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Mukoepidermoid karsinom
Kısaca — Mukus, epidermoid ve intermedier hücrelerin CRTC1-MAML2 füzyonuyla birleşmesi mukoepidermoid karsinomu gösterir.
Ortak bir progenitör hücrenin muköz ve skuamöz yönlerde farklılaşması, aynı tümörde üç hücre tipinin oluşmasını açıklar. CRTC1-MAML2 füzyonu büyümeyi destekleyen transkripsiyon programını etkinleştirir; kistik yapı ve sitolojik sakinlik düşük dereceli farklılaşmayla uyumludur.
Tanıya götüren bulgular
Ağrısız, yavaş büyüyen ve iyi sınırlı parotis kitlesi → düşük dereceli tükürük bezi malignitesini düşündürür.
Mukus içeren kistler ile epidermoid solid adalar → iki yönlü farklılaşmayı gösterir.
Aradaki intermedier hücreler → mukoepidermoid hücre dizisinin üçüncü tanımlayıcı bileşenidir.
Atipi, nekroz ve yüksek mitoz yokluğu → yüksek dereceli tümörü geri plana iter.
Neden diğerleri değil
Adenoid kistik karsinom — Kribriform psödolümenler ve perinöral invazyon gösterir; muköz-epidermoid hücre karışımı oluşturmaz.
CRTC1-MAML2 füzyonu daha çok düşük ve orta dereceli tümörlerde görülür; füzyonun saptanmaması tanıyı tek başına dışlamaz.
2. soruOrta
On altı yaşındaki erkek hasta giderek artan tek taraflı burun tıkanıklığı ve sık, bol miktarda burun kanaması nedeniyle getiriliyor. Görüntülemede nazofarenkste iyi sınırlı, yoğun kontrastlanan ve pterigopalatin fossaya uzanan kitle görülüyor. Biyopsi yapılmadan cerrahi olarak çıkarılan lezyonda değişen çaplarda, düzensiz şekilli ve kas tabakası belirgin olmayan damarlar ile hücreden zengin fibröz stroma izleniyor. Hücresel atipi ve malign epitelyal bileşen saptanmıyor.
Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Juvenil nazofaringeal anjiyofibrom
Kısaca — Adölesan erkekte şiddetli epistaksis yapan hipervasküler nazofarenks kitlesi juvenil nazofaringeal anjiyofibromdur.
Androjene duyarlı fibröz stroma içinde gelişen damarların duvarında normal düz kas tabakası yetersizdir. Bu damarlar kasılarak kanamayı sınırlayamadığından küçük girişimler bile yoğun kanamaya yol açabilir; tanıda yaş, cinsiyet ve vasküler yerleşim birlikte değerlendirilir.
Tanıya götüren bulgular
On altı yaşında erkek hasta → tümörün tipik demografik grubunu doğrudan düşündürür.
Sık ve bol burun kanaması → ince duvarlı damarların kanama eğilimini gösterir.
Yoğun kontrastlanan ve pterigopalatin fossaya uzanan kitle → hipervasküler nazofarengeal kökeni destekler.
Kas tabakası belirgin olmayan damarlar ile fibröz stroma → anjiyofibromun iki temel histolojik bileşenini birleştirir.
Sinonazal papillom — Schneiderian epitelin endofitik çoğalmasıdır; yoğun damarlı fibröz kitle şeklinde gelişmez.
Olfaktör nöroblastom — Üst nazal kavitede küçük yuvarlak hücreler ve rozetler yapar; düzensiz ince duvarlı damarlarla tanımlanmaz.
Embriyonal rabdomiyosarkom — Çocuklarda rabdomiyoblastlardan oluşan malign küçük hücreli tümördür; hücresel atipinin yokluğu dışlatır.
Aklında kalsın
Şüpheli anjiyofibromda tanısal biyopsi ciddi kanama riski taşır; cerrahi öncesi besleyici damarların embolizasyonu kan kaybını azaltabilir.
3. soruKolay
Elli sekiz yaşındaki erkek hasta dilin lateral kenarında üç aydır iyileşmeyen, ağrılı ülser nedeniyle başvuruyor. Öyküsünde otuz beş paket-yıl sigara ve yoğun alkol kullanımı saptanıyor. Biyopside epitelin altında stromada dağınık atipik epitelyal hücre adaları görülüyor. Tümör adalarının merkezlerinde keratin incileri, hücreler arasında köprüleşmeler ve çevrede desmoplastik yanıt izleniyor. Servikal lenf düğümlerinden birinde metastaz saptanıyor.
Bu lezyon için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — İnvaziv skuamöz hücreli karsinom
Kısaca — Keratinize skuamöz adaların bazal membranı aşması ve lenf düğümüne yayılması invaziv skuamöz hücreli karsinomu gösterir.
Tütün ve alkolün oluşturduğu birikimli genetik hasar, skuamöz epitelde displaziden invaziv maligniteye ilerlemeyi kolaylaştırır. Hücreler arası köprüler skuamöz farklılaşmayı, keratin incileri iyi diferansiyasyonu; stromal desmoplazi ve lenf düğümü metastazı ise gerçek invaziv davranışı gösterir.
Tanıya götüren bulgular
Dil lateralinde iyileşmeyen ağrılı ülser → oral kavitenin yüksek riskli bölgesinde malign lezyonu düşündürür.
Yoğun sigara ve alkol kullanımı → klasik oral skuamöz karsinom için birleşen karsinojen maruziyetini gösterir.
Atipik adaların bazal membranı aşması → in situ lezyondan invaziv karsinoma geçişi kanıtlar.
Keratin incileri, köprüleşme ve servikal metastaz → skuamöz farklılaşmayı ve lenfatik yayılımı birlikte gösterir.
Neden diğerleri değil
Verrüköz karsinom — İten sınırlı, iyi diferansiye verrüköz büyüme gösterir ve nadiren metastaz yapar; burada nodal yayılım saptanmıştır.
Adenokarsinom — Bez veya müsin oluşturan glandüler malignitedir; keratin incileri ve hücreler arası köprüler beklenmez.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.