Romatizmal ateşte kalpte görülen Aschoff cisimcikleri ve tırtıl görünümlü Anitschkow hücreleri, morfolojinin tanıya doğrudan götürdüğü klasik bir örnektir.
Kardiyovasküler Sistem Patolojisi bu tür histolojik ipuçlarını ateroskleroz plağının gelişimi, hipertansiyona bağlı damar değişiklikleri, anevrizma ve diseksiyon, kardiyomiyopatiler, kapak hastalıkları ve damar tümörleriyle bir arada ele alır. İskemik kalp hastalığında enfarktüs alanının zaman içinde nasıl değiştiği önemli bir eksendir, çünkü hangi evrede hangi hücrenin dokuya geldiği sorulabilir.
Soru kökleri bazen bir lezyonun tarifini verip adını ister, bazen de hastalık ile tipik tutulum yerini eşleştiren seçeneklerden doğrusunu bulmayı gerektirir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Aşağıdaki vaskülit–tipik tutulum eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: C — Temporal arterit – Büyük ve orta çaplı arter tutulumu
Kısaca — Temporal arteritte büyük ve orta çaplı arterlerin granülomatöz inflamasyonu oftalmik dolaşımı bozarak kalıcı görme kaybına yol açabilir.
Dev hücreli arterit, özellikle karotis dallarında atlamalı granülomatöz inflamasyon ve elastik lamina hasarı oluşturur. Oftalmik arter dallarındaki iskemi, gecikmiş tedavide geri dönüşsüz görme kaybına neden olabilir.
Neden diğerleri değil
Kawasaki hastalığı – Yaşlı erkeklerde aort tutulumu — Kawasaki küçük çocuklarda görülür ve koroner arter anevrizmalarıyla ilişkilidir.
Temporal arterit – Yalnızca kapiller tutulumu — Temporal arterit kapiller değil, büyük ve orta çaplı arter vaskülitidir.
Buerger hastalığı – Aorta ve ana dallarının tutulumu — Buerger hastalığı tütün kullanımıyla güçlü ilişkili distal, segmental trombozan vaskülittir; aorta ve ana dallarını tutmaz.
Poliarteritis nodoza – Akciğer tutulumu tipiktir — Poliarteritis nodoza orta çaplı arterleri tutar, ancak akciğer dolaşımını genellikle korur.
Aklında kalsın
Dev hücreli arteritte lezyonlar atlamalı olduğundan negatif biyopsi hastalığı bütünüyle dışlamaz; görme tehdidinde tedavi biyopsi sonucunu beklemez.
2. soruKolay
Aşağıdaki vasküler lezyonlardan hangisi sıklıkla boyun veya aksillada yerleşen, Turner sendromuyla sık birliktelik gösteren, endotelle döşeli geniş lenfatik boşluklardan oluşur?
Cevabı göster
Cevap: A — Kistik higroma
Kısaca — Kistik higroma (kavernöz lenfanjiyom), Turner sendromuyla ilişkili, boyun ve aksillada geniş kistik lenfatik kanallarla karakterize lezyondur.
Kistik higroma, lenfatik drenajın embriyonik gelişim defektine bağlı olarak lenfatik damarların kistik dilatasyonu ile oluşur. Mikroskopik olarak kollajenöz stroma içinde lenfoid agregatlar ve lenf sıvısıyla dolu geniş endotelyal boşluklar içerir; Turner sendromu ve Trizomi 21 ile sık birliktelik gösterir.
Neden diğerleri değil
Kapiller hemanjiom — İnce duvarlı, lümeni eritrositlerle dolu sıkı kapiller damar proliferasyonundan oluşur, kistik lenfatik boşluk içermez.
Glomus tümörü — Tırnak yatağında yerleşen, modifiye düz kas hücrelerinden köken alan ağrılı benign lezyondur.
Basiller anjiyomatozis — Bartonella enfeksiyonu sonucu oluşan, immünsüpresiflerde görülen proliferatif vasküler lezyondur.
Aklında kalsın
Turner sendromlu yenidoğan veya fetüste boyun bölgesinde saptanan geniş kistik kitle için en tipik tanı kistik higromadır (kavernöz lenfanjiyom).
3. soruKolay
Aşağıdaki nekroz tiplerinden hangisi, akut miyokart enfarktüsünde gelişen iskemik doku hasarında karakteristik olarak izlenir?
Cevabı göster
Cevap: A — Koagülasyon nekrozu
Kısaca — Akut miyokart enfarktüsünde iskemik hipoksiye bağlı protein denatürasyonunun enzimatik sindirime baskın gelmesiyle koagülasyon nekrozu gelişir.
Koroner arter tıkanıklığı sonucu gelişen miyokart iskemisinde hücre yapısal bütünlüğü ve membran proteinleri denatüre olurken lizozomal enzimler inaktive olur. Bu durum miyositlerin temel doku mimarisini ve hücresel hatlarını koruduğu klasik koagülasyon nekrozu tablosunu oluşturur.
Neden diğerleri değil
Likefaksiyon nekrozu — Beyin infarktlarında ve bakteriyel/fungal fokal enfeksiyonlarda enzimatik lizisle erime sonucu izlenir.
Kazeöz nekroz — Tüberküloz gibi granülomatöz enfeksiyonlarda peynirleşme benzeri nekroz alanlarıyla karakterizedir.
Yağ nekrozu — Akut pankreatit veya meme travmasında aktive lipazların trigliseritleri hidrolize etmesiyle oluşur.
Fibrinoid nekroz — İmmün kompleks birikimi veya malign hipertansiyonda damar duvarlarında fibrin birikimiyle ortaya çıkar.
Aklında kalsın
Santral sinir sistemi dışındaki tüm solid organ iskemilerinde temel nekroz tipi koagülasyon nekrozudur; beyin iskemisinde ise likefaksiyon nekrozu görülür.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.