Kas-İskelet Sistemi ve Yumuşak Doku Patolojisi — TUS — Temel Tıp Bilimleri örnek sorular ve çözümleri

Kısaca — Östrojenin çekilmesi osteoklast oluşumu üzerindeki freni kaldırır; osteoblast kökenli temel sinyal RANKL’dır.

RANKL, osteoklast öncüllerindeki RANK’a bağlanarak bu hücrelerin farklılaşmasını ve yaşamını sürdürmesini sağlar. Östrojen azalınca RANKL etkisinin osteoprotegerine üstün gelmesi, osteoklast sayısını ve kemik rezorpsiyonunu artırır.

Neden diğerleri değil

• Osteoprotegerin — RANKL’ı bağlayan tuzak reseptördür; osteoklast farklılaşmasını artırmak yerine baskılar.
• Osteokalsin — Osteoblastların ürettiği kemik matriks proteinidir; osteoklast öncüllerine farklılaşma sinyali vermez.
• Tip I kollajen — Osteoidin temel yapısal proteinidir; osteoklast oluşumunu yöneten ligand değildir.
• Alkalen fosfataz — Osteoblast aktivitesi ve mineralizasyonla ilişkili enzimdir; RANK reseptörünü uyaramaz.

Aklında kalsın

Denosumab RANKL’ı nötralize ederek osteoklast oluşumunu ve kemik rezorpsiyonunu azaltır.

Kısaca — Kronik sinovit granülasyon dokusunu invaziv hâle getirir; kıkırdak ve kemiği aşındıran bu doku pannustur.

Sinovyal hücre hiperplazisi, inflamatuvar hücre birikimi ve yeni damar oluşumu granülasyon dokusu meydana getirir. Bu doku proteazlar ve osteoklast uyarıcı sitokinlerle eklem kıkırdağına ilerleyerek marjinal kemik erozyonlarına yol açar.

Neden diğerleri değil

• Tofüs — Ürat kristallerini çevreleyen makrofaj ve dev hücre yanıtıdır; romatoid sinovyumdan gelişen invaziv doku değildir.
• Pirinç cisimciği — Kronik sinovitte eklem boşluğunda oluşan küçük fibrinöz cisimciktir; kıkırdağı örten eroziv tabakayı oluşturmaz.
• Heberden nodülü — Osteoartritte distal interfalangeal eklemde gelişen kemiksi büyümedir; inflamatuvar granülasyon dokusu değildir.
• Subkondral kist — Dejeneratif eklem hastalığında kıkırdak altı kemikte oluşan boşluktur; sinovyum kökenli değildir.

Aklında kalsın

Romatoid artritte servikal pannus transvers bağı zayıflatarak atlantoaksiyal subluksasyona ve omurilik basısına yol açabilir.

Kısaca — Erişkinin aksiyel iskeletindeki malign kondroid tümör kondrosarkomdur; halka-yay kalsifikasyonları kıkırdak matriksini gösterir.

Malign kondrositler lobüller hâlinde hiyalin kıkırdak matriksi üretir; matriksin çevresel mineralizasyonu radyografide halka ve yaylar oluşturur. Hücresel atipiyle birlikte çevre kemiği içine permeatif ilerleme ve trabeküllerin sarılması, benign kondroid lezyonlardan ayrımı sağlar.

Tanıya götüren bulgular

• Elli yaşında olunması → konvansiyonel kondroid malignitenin görüldüğü erişkin yaş grubunu destekler.
• Pelvis yerleşimi → konvansiyonel kondrosarkomun sık tuttuğu aksiyel, derin kemikleri işaret eder.
• Lobüle kontur ve halka-yay kalsifikasyonları → hiyalin kıkırdak matriksi üreten bir tümörü düşündürür.
• Lakünalardaki atipik kondrositler → benign kıkırdak lezyonundan çok malign kondroid farklılaşmayı destekler.

Neden diğerleri değil

• Kondroblastom — Genellikle adölesan ve genç erişkinlerin epifizinde gelişir; elli yaş ve pelvis yerleşimi uyumlu değildir.
• Enkondrom — Benign medüller kıkırdak tümörüdür; atipik kondrositlerle birlikte aksiyel büyük kitle beklenmez.
• Kondromiksoid fibrom — Gençlerde metafizer, eksantrik litik lezyon oluşturur; malign lakünal kondrositlerden oluşmaz.
• Osteokondrom — Korteks ve medüllası ana kemikle devamlılık gösteren yüzeyel çıkıntıdır; intramedüller lobüle kitle değildir.

Aklında kalsın

Yüksek dereceli kondrosarkomlar hematojen yolla özellikle akciğere yayılır; lenf nodu metastazı seyrektir.