Epidural hematom çoğunlukla temporal kemik kırığına eşlik eden orta meningeal arter yaralanmasından kaynaklanır; bilinç kısa bir süre açılıp yeniden kapanabilir ve tomografide bikonveks bir görüntü oluşur.
Beyin ve Sinir Cerrahisi konusu kafa içi kanamaları, kafa içi basınç artışını ve herniasyon sendromlarını, çocukluk ve erişkin çağının beyin tümörlerini, hidrosefaliyi, omurilik hastalıklarını ve omurga travmasını kapsar. Sorular genellikle yaşı, şikâyetin seyrini ve görüntüleme bulgusunu veren vakalardan oluşur; istenen en olası tanı, kanamanın kaynağı ya da lezyonun yerleşimidir.
Seçenekler birbirine yakın tanılardan meydana geldiği için yaş, zamanlama ve görüntüdeki şekil ayırıcı ipuçlarıdır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Antikoagülan kullanan yaşlı hasta, haftalar içinde gelişen baş ağrısı ve bilişsel yavaşlama şikâyetiyle başvuruyor. Bilgisayarlı tomografisinde hemisfer üzerinde hilal şeklinde hipodens koleksiyon tespit ediliyor.
Bu kanamanın tipik kaynağı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Kortikal köprü venleri
Kısaca — Yaşlanmayla gerilen köprü venlerinin yavaş kanaması, antikoagülasyonun da etkisiyle haftalar içinde kronik subdural hematom oluşturur.
Serebral atrofi subdural aralığı genişletip korteks ile dural sinüsler arasındaki köprü venlerini gerer; küçük bir travma bu ince duvarlı venleri yırtabilir. Yavaş biriken kan zamanla parçalanıp sıvılaşarak BT’de hipodens hâle gelir, antikoagülasyon ise koleksiyonun genişlemesini kolaylaştırır.
Tanıya götüren bulgular
Yaşlılık ve antikoagülan kullanımı → gerilmiş venlerde kanama ve hematomun büyüme riskini artırır.
Baş ağrısı ile bilişsel yavaşlamanın haftalar içinde gelişmesi → hızlı arter kanamasından çok kronik venöz birikimi düşündürür.
Hemisfer üzerinde hilal biçimli koleksiyon → subdural aralık boyunca yayılımı gösterir.
Koleksiyonun hipodens olması → kan ürünlerinin kronikleşip sıvılaştığını destekler.
Neden diğerleri değil
Lentikülostriat arterler — Hipertansiyona bağlı bazal gangliyon içi kanamanın kaynağıdır; hemisfer yüzeyinde hilal oluşturmaz.
Koroid pleksus — Ventrikül içi kanamaya kaynaklık edebilir; subdural aralıkla anatomik bağlantısı bulunmaz.
Orta meningeal arter — Kafatası ile dura arasındaki epidural kanamanın tipik kaynağıdır; koleksiyon bikonveks olur.
Vertebral arter — Posterior dolaşım ve subaraknoid kanamayla ilişkilidir; kronik hemisferik subdural koleksiyonu açıklamaz.
Aklında kalsın
Kronik subdural hematom yaşlılarda belirgin travma öyküsü olmadan da ortaya çıkabilir ve demansı taklit eden geri dönüşlü bilişsel bozulma yapabilir.
2. soruOrta
Dört yaşındaki kız çocuğunun görüntülemesinde hidrosefaliye yol açan, dördüncü ventrikül tabanından gelişip foramenlerden dışarı uzanan ve kalsifikasyon içeren bir kitle izleniyor.
Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Ependimom
Kısaca — Ventrikül tabanından gelişip çıkış deliklerine kalıp gibi uzanan çocukluk çağı tümörü Ependimomdur.
Ependimal hücrelerden gelişen tümör, dördüncü ventrikül tabanına tutunarak BOS çıkışını engeller. Luschka ve Magendie deliklerinden dışarı uzanabilmesi ve kalsifikasyon içerebilmesi ayırt edici paternidir.
Neden diğerleri değil
Pilositik astrositom — Çocukta sıklıkla serebellar hemisferde kist ve mural nodül oluşturur; ventrikül tabanından foramenlere uzanmaz.
Medulloblastom — Genellikle vermisten gelişerek ventrikülü dıştan doldurur; tabana yapışıp çıkış deliklerine kalıp gibi uzanması beklenmez.
Kraniofarenjiom — Kalsifiye olabilen sellar-suprasellar tümördür; dördüncü ventrikül tabanından gelişmez.
Germinom — En sık pineal veya suprasellar orta hatta yerleşir; dördüncü ventrikül çıkış deliklerine uzanım tipik değildir.
Aklında kalsın
Ependimomda prognozu en çok total cerrahi rezeksiyon belirler; ventrikül tabanına ve kraniyal sinir yapılarına yapışıklık rezeksiyonu sınırlayabilir.
3. soruKolay
Kırk yaşındaki kadın hasta boyundan başlayıp iki omza yayılan ağrı ve ellerinde beceriksizlik nedeniyle başvuruyor. Muayenede üst ekstremitelerde özellikle el kaslarında atrofi ve güçsüzlük, alt ekstremitelerde spastisite ve canlı refleksler saptanıyor. Duyu muayenesinde her iki elde ağrı ve sıcaklık duyusu azalmış, vibrasyon ile eklem pozisyon duyusu korunuyor. Servikal MRG’de omurilik merkezinde uzunlamasına sıvı dolu kavite görülüyor.
Bu hastanın tanısı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Siringomiyeli
Kısaca — Servikal santral kavite çapraz spinotalamik lifleri seçici keserek arka kordonların korunduğu dissosiye duyu kaybı oluşturur.
Omurilik merkezindeki kavite önce ön beyaz komissürde çaprazlaşan ağrı-sıcaklık liflerini zedeler. Genişledikçe ön boynuz hücrelerini tutup elde atrofi ve alt motor nöron bulguları, lateral kortikospinal yolu tutup bacaklarda üst motor nöron bulguları oluşturur.
Tanıya götüren bulgular
İki elde ağrı-sıcaklık kaybına karşın vibrasyon ve pozisyon duyusunun korunması → dissosiye duyu kaybını gösterir.
El kaslarında atrofi ve güçsüzlük → servikal ön boynuz tutulumunu destekler.
Bacaklarda spastisite ve canlı refleksler → kavitenin kortikospinal yollara genişlediğini gösterir.
Servikal omurilikte uzunlamasına sıvı dolu kavite → sirenks varlığını doğrudan gösterir.
Neden diğerleri değil
Subakut kombine dejenerasyon — Arka kolon ve kortikospinal yolları birlikte tutar; vibrasyon duyusunun korunmasına uymaz.
Posterior kord sendromu — Vibrasyon ve pozisyon duyusunu bozar; seçici ağrı-sıcaklık kaybı oluşturmaz.
Brown-Séquard sendromu — Hemiseksiyonda ipsilateral motor-arka kolon ve karşı taraf ağrı-sıcaklık kaybı olur; bulgular iki elde simetriktir.
Servikal radikülopati — Dermatomal ağrı ve kök dağılımlı güçsüzlük yapar; bacak spastisitesi ile dissosiye duyu kaybını açıklamaz.
Aklında kalsın
Erişkinde servikal siringomiyeli saptandığında Chiari tip I malformasyonu araştırılır; kavitenin beyin sapına uzanmasına siringobulbi denir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.