Hirschsprung hastalığında ganglion hücreleri distal bağırsakta bulunmaz ve aganglionik bölüm rektumdan başlayıp proksimale doğru kesintisiz uzanır; mekonyumun ilk günlerde çıkarılamaması tipik başlangıç bulgusudur.
Çocuk Cerrahisi konusu yenidoğanın konjenital anomalilerini, bağırsak tıkanıklıklarını, hipertrofik pilor stenozunu, invajinasyonu, inmemiş testisi, çocukluk çağı tümörlerini ve yabancı cisim aspirasyonunu kapsar. Kesin tanı, rektal biyopside ganglion hücrelerinin gösterilememesiyle konur.
Sorular genellikle yaşı, şikâyetin başlangıcı ve görüntüleme bulgusu verilen bir bebek ya da çocuk vakasıyla kurulur; istenen en olası tanı veya en uygun ilk girişimdir ve seçenekler ameliyat, girişimsel tedavi ve izlem arasında ayrım gerektirir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Gebelikte polihidramniyos saptanan bir annenin bebeğinde doğumdan hemen sonra ağızda köpüklü salgı, beslenmeyle öksürük ve siyanoz gelişiyor. Nazogastrik sonda yaklaşık 10 cm ilerletildikten sonra takılıyor; grafide sondanın üst mediastende kıvrılmış olduğu görülüyor. Karın grafisinde mide ve bağırsaklarda gaz izleniyor.
Bu yenidoğanda en olası anatomik anomali aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Proksimal özofagus atrezisi ve distal trakeoözofageal fistül
Kısaca — Kör proksimal poşet sondayı durdururken distal fistülden mideye geçen hava karın gazını oluşturur; bu ikili en sık atrezi-fistül tipini gösterir.
Proksimal özofagus lümeni kör sonlandığı için yutulan salgılar ilerleyemez ve aspirasyon gelişir. Distal özofagusun trakeayla bağlantısı ise solunum havasının mide ve bağırsaklara ulaşmasına izin verir.
Dokuz aylık bebek aralıklı şiddetli ağlama, bacaklarını karnına çekme ve kusma şikâyetiyle getiriliyor. Muayenede sağ üst kadranda sosis şeklinde kitle palpe ediliyor. Ultrasonografide hedef görünümü tespit ediliyor. Hemodinamik olarak stabil olan hastada serbest hava veya periton irritasyonu bulgusu bulunmuyor.
Bu hasta için en uygun ilk tedavi aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Pnömatik veya hidrostatik redüksiyon
Kısaca — Perforasyonsuz ve stabil invajinasyonda basınçla açılabilen iç içe bağırsak segmentleri, görüntüleme eşliğinde pnömatik veya hidrostatik olarak redükte edilir.
İnvajinasyonda proksimal bağırsak segmenti distale teleskop gibi girerek venöz dönüşü ve ardından arteriyel akımı bozar. Peritonit veya perforasyon yoksa hava ya da sıvı basıncı bu segmenti geri iter; yöntem aynı anda tanı doğrulaması ve tedavi sağlar.
Tanıya götüren bulgular
Aralıklı şiddetli ağlama ve bacakları karına çekme → peristaltik dalgalarla gelen kolik ağrıyı destekler.
Sağ üst kadranda sosis şeklinde kitle → iç içe geçmiş bağırsak segmentini düşündürür.
Ultrasonografide hedef görünümü → konsantrik bağırsak duvarlarının kesitsel görüntüsüdür.
Stabilite ile serbest hava ve periton irritasyonunun bulunmaması → ameliyatsız redüksiyona uygunluğu gösterir.
Neden diğerleri değil
Acil sağ hemikolektomi — Nekroz veya onarılamayan kolon hastalığında gerekir; komplikasyonsuz invajinasyonda ilk basamak değildir.
Yalnız intravenöz antibiyotik ve gözlem — Enfeksiyonu baskılayabilir ancak devam eden mekanik obstrüksiyonu ve damar basısını ortadan kaldırmaz.
Piloromiyotomi — Hipertrofik pilor stenozunu tedavi eder; hedef görünümüyle seyreden ileokolik invajinasyona yönelik değildir.
Elektif Meckel divertikülü rezeksiyonu — Meckel divertikülü öncü nokta olabilir; gösterilmeden yapılan elektif rezeksiyon akut obstrüksiyonu çözmez.
Aklında kalsın
İleri yaşta başlayan, tekrarlayan veya redüksiyonu güç invajinasyonda Meckel divertikülü, polip ya da lenfoma gibi patolojik öncü nokta aranır.
3. soruKolay
On sekiz aylık çocuk, kuruyemiş yerken aniden başlayan öksürük ve morarma şikâyetiyle getiriliyor. Siyanozu kısa sürede düzelen hastanın muayenesinde sağ hemitoraksta solunum sesleri azalmış ve tek taraflı ekspiryum uzaması saptanıyor. İnspirasyon grafisi belirgin değilken ekspiryum grafisinde sağ akciğerde hava hapsi görülüyor.
Bu hastada tanı ve tedavi amacıyla uygulanması en uygun işlem aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Rijit bronkoskopi
Kısaca — Bronşa yerleşen yabancı cisim tek yönlü valf etkisiyle hava hapsi oluşturur; rijit bronkoskopi hava yolunu koruyarak tanı ve çıkarma sağlar.
İnspirasyonda cismin çevresinden distale geçen hava, ekspiryumda daralan bronştan geri çıkamaz ve etkilenen akciğerde hiperinflasyon gelişir. Rijit bronkoskopun geniş çalışma kanalı cismin kavranmasına, kanama ve ventilasyonun eş zamanlı yönetilmesine olanak verir.
Tanıya götüren bulgular
Kuruyemiş yerken ani öksürük ve morarma → yabancı cismin hava yoluna kaçtığını güçlü biçimde destekler.
Tek taraflı solunum sesi azalması ve ekspiryum uzaması → sağ ana bronşta kısmi obstrüksiyonu düşündürür.
Yalnız ekspiryum grafisinde sağda hava hapsi → tek yönlü valf mekanizmasını gösterir.
Siyanozun kısa sürede düzelmesi → tam tıkanmanın kısmi bronş obstrüksiyonuna dönüştüğünü düşündürür.
Neden diğerleri değil
Fleksibl nazofaringoskopi — Burun, farinks ve larenksi değerlendirir; ana bronştaki yabancı cismin çıkarılmasını sağlamaz.
Baryumlu özofagus grafisi — Özofagus lümenini gösterir; bronş obstrüksiyonu ve tek taraflı hava hapsini değerlendirmez.
Torasentez — Plevral hava veya sıvıyı boşaltır; bronş içindeki yabancı cisme ulaşmaz.
Yalnız bronkodilatör tedavisi — Düz kas spazmını azaltabilir ancak mekanik tıkanmaya yol açan cismi çıkarmaz.
Aklında kalsın
Aspirasyon öyküsü güçlü olan çocukta normal akciğer grafisi yabancı cismi dışlamaz; organik cisimlerin çoğu doğrudan radyopak değildir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.