Cerrahi Hastada Beslenme, cerrahi hastalarda beslenme durumunun değerlendirilmesini, uygun beslenme yolunun seçilmesini ve beslenme desteğinin izlenmesini kapsar.
Öğrencinin enteral ve parenteral beslenmenin tercih ölçütlerini ayırt edebilmesi, viseral plazma proteinlerinin yarı ömürlerini akut yanıtın değerlendirilmesiyle ilişkilendirebilmesi ve ağır malnütrisyonda refeeding sendromu riskini tanıması beklenir. TUS — Klinik Tıp Bilimleri sorularında bu konu, doğru eşleştirmeyi seçme, tanımlanan izlem belirtecini bulma veya kısa bir hasta senaryosunda uygun hazırlığı belirleme biçiminde sorulabilir.
Seçeneklerde beslenme yolları, proteinler ya da vitaminler yer alabilir; tercih ölçütlerini karıştırmak, yarı ömrü gözden kaçırmak ve beslenme öncesi hazırlığı atlamak hataya yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Ağır malnütrisyonu olan hastada beslenme desteği başlatılması planlanıyor.
Bu hastada refeeding sendromuna bağlı nörolojik ve kardiyak komplikasyonları azaltmak için beslenme öncesinde verilmesi en uygun vitamin aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Tiamin
Kısaca — Karbonhidrat oksidasyonu tiamine bağımlı olduğundan depoları tükenmiş hastaya glukozdan önce tiamin verilmesi nörolojik ve kardiyak hasarı önler.
Tiamin; pirüvat dehidrogenaz, alfa-ketoglutarat dehidrogenaz ve transketolaz için zorunlu kofaktördür. Ani karbonhidrat yükü tiamin gereksinimini artırınca pirüvatın oksidasyonu aksar; laktat birikimi, ensefalopati ve kalp yetersizliği ortaya çıkabilir.
Neden diğerleri değil
C vitamini — Kollajen sentezi ve antioksidan işlev için gereklidir; eksikliği skorbüt yapar, glukoz oksidasyonunun temel kofaktörü değildir.
K vitamini — Pıhtılaşma faktörlerinin gama-karboksilasyonunda görev alır; eksikliği kanama eğilimi oluşturur.
E vitamini — Lipit zarlarını oksidasyondan korur; eksikliği nöropati yapabilse de karbonhidrat yüküyle akut tükenmez.
D vitamini — Kalsiyum-fosfor dengesini ve kemik mineralizasyonunu düzenler; refeeding öncesi metabolik korumayı sağlamaz.
Aklında kalsın
Wernicke ensefalopatisinde klasik üçlünün tamamı bulunmayabilir; riskli hastada laboratuvar sonucu beklenmeden tiamin verilir.
2. soruKolay
Beslenme yolu ve tercih ölçütü ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: B — Enteral beslenme – Bağırsak işlevi varsa ilk tercih
Kısaca — İşlevsel gastrointestinal sistem, bağırsak bariyerini kullanan ve kateter gerektirmeyen enteral yolu ilk seçenek yapar.
Lümene ulaşan besinler mukozal trofizmi ve safra akımını sürdürerek bağırsak bariyerindeki bozulmayı ve bakteriyel geçişi sınırlar. Santral kateter kullanılmaması damar yolu enfeksiyonu ve komplikasyon yükünü azaltır.
Neden diğerleri değil
Parenteral beslenme – Bağırsak işlevi varsa ilk tercih — Damar yolu komplikasyonu ekler; çalışan bağırsak varken üstünlüğü yoktur.
Enteral beslenme – Bağırsak tıkanıklığında ilk tercih — İçerik ilerleyemez; distansiyon ve aspirasyon riski artar.
Parenteral beslenme – Postoperatif ilk 24 saatte rutin ilk tercih — Bağırsak işlevi varsa erken enteral yol tercih edilir; ilk 24 saatte rutin parenteral beslenme ilk seçenek değildir.
Enteral beslenme – Hemodinamik şokta ilk tercih — Şokta bağırsak perfüzyonu bozulur; iskemi riski nedeniyle enteral yol ilk tercih değildir.
Cerrahi hastada beslenme desteğine verilen akut yanıtın izlenmesinde kullanılan ve yarı ömrü yaklaşık 2-3 gün olan viseral plazma proteini aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Prealbümin
Kısaca — Akut nütrisyonel yanıtı izlemek için, düzeyi birkaç gün içinde değişebilen prealbümin kullanılır.
Prealbüminin dolaşımdaki havuzu küçüktür ve yarı ömrü yaklaşık 2-3 gündür. Bu hızlı döngü, beslenme desteğiyle değişen hepatik protein sentezinin serum düzeyine kısa sürede yansımasını sağlar.
Neden diğerleri değil
Albümin — Yarı ömrü yaklaşık 20 gündür; bu nedenle kısa süreli değişikliklerden çok uzun dönemli durumu yansıtır.
Transferrin — Daha uzun yarı ömrünün yanı sıra demir durumu ve eritropoezden etkilenmesi akut nütrisyonel izlemde özgüllüğünü azaltır.
Fibrinojen — Pıhtılaşmada görev alan pozitif akut faz proteinidir; düzeyi inflamasyonla yükseldiğinden nütrisyonel yanıta özgü değildir.
Seruloplazmin — Bakır taşıyan pozitif akut faz proteinidir; inflamasyon ve bakır metabolizması düzeyini beslenmeden bağımsız değiştirir.
Aklında kalsın
Prealbümin negatif akut faz proteinidir; inflamasyonda beslenmeden bağımsız düşebileceği için değişimi klinik durum ve akut faz yanıtıyla birlikte yorumlanır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.