Hiperakut rejet, alıcıda önceden bulunan antikorlar nedeniyle damar anastomozu açıldıktan dakikalar sonra gelişir ve tedavisi yoktur; bu yüzden nakil öncesinde çapraz karşılaştırma testi yapılır.
Transplantasyon konusu rejet tiplerini ve zamanlamalarını, doku uygunluğu testlerini, beyin ölümü ve organ bağışını, immünsüpresif ilaçların etki yerleri ile yan etkilerini ve nakil sonrası fırsatçı enfeksiyonları içerir. Akut hücresel rejet T lenfositlerle, kronik rejet ise damar duvarında ilerleyici daralma ve fibrozla seyreder.
Sorular sıklıkla belirli bir ilaçla tedavi edilen alıcının yan etki tablosunu ya da donör ve alıcı serolojisini verir; seçenekler ilaç sınıfları, hedef moleküller veya risk kategorilerinden oluşur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Bir transplant alıcısı, hipertansiyon, hirsutizm ve gingival hiperplazi şikâyetiyle başvuruyor. Laboratuvar tetkiklerinde kreatinin düzeyinde artış tespit ediliyor.
Bu tabloda en olası sorumlu ilaç sınıfı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: D — Kalsinörin inhibitörü
Kısaca — Hipertansiyon ve kreatinin artışına hirsutizm ile gingival hiperplazinin eşlik etmesi, kalsinörin inhibitörlerinden siklosporinin yan etki örüntüsünü düşündürür.
Tanıya götüren bulgular
Kalsinörin inhibitörleri renal arteriollerde vazokonstriksiyon yaparak böbrek kan akımını ve glomerüler filtrasyonu azaltabilir; kreatinin yükselmesi ve hipertansiyon gelişebilir. Hirsutizm ve gingival hiperplazi ise bu sınıf içinde özellikle siklosporin için karakteristiktir. Dolayısıyla sorulan ilaç sınıfı kalsinörin inhibitörüdür.
Neden diğerleri değil
Antimetabolit — Kemik iliği baskılanması ve gastrointestinal yan etkiler daha tipiktir.
Kortikosteroid — Hiperglisemi, Cushingoid görünüm ve osteoporozla ilişkilidir; verilen bulgu birlikteliğini açıklamaz.
mTOR inhibitörü — Hiperlipidemi, sitopeni ve yara iyileşmesinde gecikme ön plandadır.
Anti-CD20 antikoru — İnfüzyon reaksiyonları ve enfeksiyon riskiyle ilişkilidir; hirsutizm ve gingival hiperplazi tipik değildir.
Aklında kalsın
Siklosporin ve takrolimus aynı sınıftadır; hirsutizm ile gingival hiperplazi özellikle siklosporini düşündürür.
2. soruOrta
Transplant alıcısında sirolimus başlandıktan sonra yara iyileşmesinde gecikme, hiperlipidemi ve trombositopeni gelişiyor.
Bu hastada kullanılan ilaç aşağıdaki hedeflerden hangisini inhibe eder?
Cevabı göster
Cevap: A — mTOR
Kısaca — Sirolimusun FKBP-12 ile oluşturduğu kompleks mTOR’u baskılayarak sitokinle uyarılan T hücresi çoğalmasını durdurur.
mTOR, büyüme sinyallerini hücre döngüsüne aktaran bir kinazdır; baskılanması T lenfositlerin G1 fazından S fazına geçişini engeller. Fibroblast çoğalması ve anjiyogenezin de azalması yara iyileşmesindeki gecikmeyi açıklar.
Neden diğerleri değil
Kalsinörin — Siklosporin ve takrolimusun hedefidir; sirolimus-FKBP-12 kompleksinin kalsinörin üzerinde etkisi yoktur.
IMPDH — Mikofenolatın hedefidir; de novo guanin sentezini keser, sirolimus kompleksinin bağlandığı kinaz değildir.
CD20 — Rituksimabın B hücrelerindeki hedefidir; sirolimus yüzey antijenine karşı geliştirilmiş bir antikor değildir.
TNF-alfa — İnfliksimab gibi ajanlarca nötralize edilir; sirolimus bir sitokini doğrudan bağlamaz.
Aklında kalsın
mTOR inhibitörleri belirgin nefrotoksisite yerine yara iyileşmesinde gecikme, lenfosel ve proteinüriyle sınavda ayırt edilir.
3. soruKolay
Daha önce CMV ile karşılaşmadığı serolojik olarak doğrulanan bir alıcıya, CMV seropozitif bir donörden böbrek naklediliyor.
CMV hastalığı açısından bu donör-alıcı durumu nasıl sınıflandırılır?
Cevabı göster
Cevap: E — En yüksek risk
Kısaca — CMV taşıyan greftin bağışıklığı olmayan alıcıya aktarılması primer enfeksiyona yol açabildiğinden D+/R− eşleşmesi en yüksek risktir.
Seropozitif donörün greftindeki latent CMV, alıcıda virüsle daha önce karşılaşmış bellek T hücreleri bulunmadığı için kontrolsüz çoğalabilir. Nakil sonrası immünsüpresyon da primer enfeksiyonun doku invaziv hastalığa ilerlemesini kolaylaştırır.
Neden diğerleri değil
Yalnız reaktivasyon riski — Reaktivasyon önceden edinilmiş latent enfeksiyonu gerektirir; D+/R− eşleşmesinde temel risk donör kaynaklı primer enfeksiyondur.
Risk yok — Seronegatiflik immünite değil duyarlılık gösterir; seropozitif greft alıcıya virüsü taşıyabilir.
Düşük risk — D−/R− eşleşmesi için kullanılır; D+/R− primer enfeksiyon riski nedeniyle bu sınıfta yer almaz.
Orta risk — R+ alıcılar reaktivasyon veya süperenfeksiyon nedeniyle bu gruptadır; önceden immüniteleri vardır.
Aklında kalsın
CMV IgG pozitifliği aktif enfeksiyonu değil geçmiş karşılaşmayı gösterir; nakil öncesi risk sınıflaması donör ve alıcının IgG durumuna dayanır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.