Herpes virusları ilk enfeksiyondan sonra vücuttan atılmaz, sinir ya da lenfoid hücrelerde latent kalır; uçuk ve zona bu latent virusun yeniden aktifleşmesiyle ortaya çıkar.
DNA Virusları başlığında herpes virusları ile birlikte adenovirus, papillomavirus, poliomavirus, parvovirus ve poksviruslar yer alır. Parvovirus tek zincirli DNA taşıyan küçük bir virustur ve eritroid öncül hücreleri hedef aldığı için kronik hemolitik anemisi olanlarda aplastik krize yol açabilir.
Asiklovir gibi antiviral ilaçların seçici etkisi de viral enzimlere dayanır. Sorular döküntü, konjonktivit ya da ateşle başvuran çocuk vakalarından yola çıkarak etkenin adını veya ilacın etki mekanizmasını sordurur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Aşağıdaki enzimlerden hangisi, asiklovirin HSV ile enfekte hücrelerde seçici şekilde aktive olmasını sağlayan ilk fosforilasyon basamağını gerçekleştirir?
Cevabı göster
Cevap: E — Viral timidin kinaz
Kısaca — Viral timidin kinaz asikloviri yalnız enfekte hücrede ilk kez fosforile ederek aktif ilacın seçici biçimde birikmesini sağlar.
HSV timidin kinazı asikloviri monofosfat şekline dönüştürür; sonraki fosforilasyonları hücresel kinazlar tamamlar. Oluşan asiklovir trifosfat viral DNA polimerazı baskılar ve DNA zincirinin uzamasını sonlandırır.
Neden diğerleri değil
Konak DNA polimerazı — DNA sentezini yürütür; asiklovirin ilk fosforilasyonunu gerçekleştirmez ve ilacın başlıca hedefi değildir.
Viral integraz — Retrovirus DNA’sını konak genomuna yerleştirir; HSV çoğalmasında veya asiklovir aktivasyonunda görev almaz.
Konak timidilat kinazı — Hücresel nükleotid metabolizmasına katılır; enfekte hücreye özgü ilk aktivasyon basamağını sağlamaz.
Viral proteaz — Viral poliproteinleri keserek olgunlaştırır; asikloviri fosforile eden bir kinaz değildir.
Aklında kalsın
CMV’de gansiklovirin ilk fosforilasyonunu timidin kinaz yerine UL97 protein kinazı gerçekleştirir.
2. soruKolay
Yaz kampında yüzme havuzuna giren 8 yaşındaki erkek çocuk; yüksek ateş, boğaz ağrısı ve bilateral konjonktivit şikâyetleriyle getiriliyor. Fizik muayenede farenkste hiperemi ve preauriküler lenfadenopati saptanıyor. Laboratuvar tetkiklerinde hafif lökositoz tespit ediliyor.
Bu hastada gelişen klinik tablodan sorumlu en olası etken aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Adenovirüs
Kısaca — Yüzme havuzları kaynaklı konjonktivit, ateş, boğaz ağrısı ve preauriküler lenfadenopati üçlüsü adenovirüs faringokonjonktival ateşini gösterir.
Adenovirüs tip 3 ve 7, yüzme havuzlarıyla ilişkili salgınlar yaparak ateş, non-pürülan konjonktivit, farenjit ve preauriküler LAP ile seyreden faringokonjonktival ateşe yol açar.
Tanıya götüren bulgular
Yüzme havuzu öyküsü, ateş, boğaz ağrısı ve konjonktivit → Faringokonjonktival ateş sendromunu düşündürür
Preauriküler lenfadenopati → Viral konjonktivitler için karakteristik lenfatik drenaj bulgusudur
Neden diğerleri değil
Coxsackievirus A24 — Akut hemorajik konjonktivit etkenidir, tipik faringokonjonktival ateş sendromu yapmaz.
Herpes simpleks virüs tip 1 — Genellikle tek taraflı dendritik keratit ve veziküler lezyonlarla seyreder.
Kızamık virüsü — Koplik lekeleri ve sefalokaudal makülopapüler döküntü ile karakterizedir.
İnfluenza A virüsü — Şiddetli miyalji ve kuru öksürükle seyreder, klasik konjonktivit-farenjit tablosu yapmaz.
Aklında kalsın
Kontamine yüzme havuzu suyu maruziyeti sonrası ateş, farenjit ve konjonktivit birlikteliğinde ilk akla gelmesi gereken etken adenovirüstür.
3. soruKolay
Çocukluk çağında yanaklarda belirgin eritemle karakterize “tokatlanmış yüz” görünümü ve gövdede retiküler (dantelsi) döküntü ile seyreden eritema infeksiyozumun etkeni olan virus aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Parvovirus B19
Kısaca — Eritema infeksiyozum, viremi sonrası immün yanıtın oluşturduğu tipik ekzantemle tanınan Parvovirus B19 enfeksiyonudur.
Parvovirus B19, P antijeni taşıyan eritroid öncül hücrelere tropizm göstererek eritropoezi geçici olarak baskılar. Viremiden sonra gelişen antikor ve immün kompleks yanıtı, tipik ekzantemin döküntü döneminde ortaya çıkmasını açıklar.
Neden diğerleri değil
İnsan herpesvirusu 6 — Roseola infantumda yüksek ateş düştükten sonra gövdeden başlayan makülopapüler döküntü oluşturur.
Kızamıkçık virusu — Retroauriküler ve suboksipital lenfadenopatiyle birlikte yüzden başlayan ince makülopapüler döküntü oluşturur.
Kızamık virusu — Öksürük, konjonktivit ve Koplik lekelerinin ardından yüzden başlayıp aşağı yayılan birleşme eğilimli döküntü yapar.
Koksakivirus A16 — El-ayak-ağız hastalığında oral veziküllere avuç içi ve ayak tabanı lezyonları eşlik eder.
Aklında kalsın
Parvovirus B19, kronik hemolizi olanlarda geçici aplastik krize; gebelikte fetal anemi ve hidropsa yol açabilir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.