Edinsel Bağışıklık, antijene özgü yanıtların gelişmesini, T ve B lenfositlerinin işlevlerini, antijen sunumunu ve antikor yanıtının düzenlenmesini kapsar.
Öğrencinin hücre içi proteinlerin işlenmesi ile MHC üzerinden sunulmasını ilişkilendirmesi, yardımcı T hücrelerinin B hücrelerine desteğini ve izotip değişiminin temel mekanizmasını bilmesi beklenir. TUS — Temel Tıp Bilimleri kapsamında bu konu, görevinden hareketle bir proteini tanıma, immünoglobulin örüntüsü verilen klinik tabloda hücresel kusuru belirleme veya sınıf değişimine ilişkin yanlış ifadeyi seçme biçiminde sorulabilir.
Seçenekler benzer işlevli molekülleri ya da mekanizma açıklamalarını karşılaştırabilir; hücre sayısını işlevle eş tutmak ve antikor sınıfıyla antijen özgüllüğünü karıştırmak hataya yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Proteazomda parçalanan sitozolik peptitleri endoplazmik retikuluma taşıyarak MHC sınıf I’e yüklenmesini sağlayan protein aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — TAP
Kısaca — TAP1/TAP2, sitozol ile endoplazmik retikulum arasında ATP bağımlı peptit geçişi sağlayarak MHC sınıf I yüklenmesini mümkün kılar.
Proteazomun oluşturduğu peptitler TAP kompleksine bağlanıp endoplazmik retikulum lümenine taşınır. Burada peptit yükleme kompleksi, uygun peptidi yeni sentezlenen MHC sınıf I ağır zinciri ve β2-mikroglobulinle birleştirir.
Neden diğerleri değil
AIRE — Timus medullasında dokuya özgü antijenleri ifade ettirerek negatif seçimi destekler; peptit taşıyıcısı değildir.
HLA-DM — Endozomda CLIP’i MHC sınıf II oluğundan uzaklaştırıp ekzojen peptit yüklenmesini kolaylaştırır.
İnvariant zincir — MHC sınıf II oluğunu endoplazmik retikulumda kapatır ve kompleksi endozomal bölmeye yönlendirir.
C3d — CD21'e bağlanarak B hücresinin antijene verdiği yanıtı güçlendiren kompleman parçasıdır.
Aklında kalsın
TAP eksikliği MHC sınıf I yüzey ifadesini ve CD8 T hücresi sayısını azaltan çıplak lenfosit sendromu tip I’e yol açar.
2. soruKolay
Normal sayıda B hücresine karşın IgM yüksek, IgG ve IgA çok düşük olan erkek çocukta en olası yardımcı T hücresi kusuru aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — CD40 ligand eksikliği
Kısaca — CD40 ligand yokluğu, B hücresindeki CD40-AID eksenini çalıştıramadığı için IgM korunurken IgG ve IgA’ya sınıf değişimi engellenir.
Aktive yardımcı T hücresindeki CD40 ligand, B hücresindeki CD40'a bağlanarak germinal merkez oluşumu ve AID aracılı sınıf değişimi için gerekli sinyali verir. Bu temas kurulamayınca B hücreleri bulunmasına rağmen yanıt IgM ağırlıklı kalır; bozuk makrofaj aktivasyonu fırsatçı enfeksiyonlara da yatkınlık oluşturur.
Neden diğerleri değil
CD3 eksikliği — T hücre reseptörü sinyalini genel olarak bozar ve ağır T hücresi yetmezliği yapar; seçici sınıf değişimi kusuru oluşturmaz.
TAP eksikliği — MHC sınıf I ifadesini ve CD8 T hücrelerini azaltır; B hücresinin ağır zincir sınıf değişimini doğrudan engellemez.
C5 eksikliği — Terminal kompleman yolunu bozup özellikle Neisseria enfeksiyonlarına yatkınlık yapar; immünoglobulin sınıfları korunur.
X’e bağlı CD40 ligand eksikliği erkeklerde görülür; B hücresindeki CD40 eksikliği benzer hiper-IgM fenotipini her iki cinsiyette oluşturabilir.
3. soruOrta
B lenfositlerinde gerçekleşen izotip (sınıf) değişimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Cevabı göster
Cevap: B — Sınıf değişimi sonucunda antikorun antijen özgüllüğü değişir.
Kısaca — Sınıf değişimi ağır zincirin sabit bölgesini değiştirir; değişken bölge korunduğundan antijen özgüllüğü değişmez.
Önceden kurulmuş V(D)J bölgesi korunurken ağır zincirin sabit bölge geni başka bir izotiple birleştirilir. Böylece aynı epitop tanınmaya devam eder, ancak kompleman aktivasyonu ve dokulara dağılım gibi Fc’ye bağlı işlevler değişir.
Neden diğerleri doğru
Değişimden sonra hücre IgM yerine IgG, IgA ya da IgE sentezler. — Yeni sabit bölge, salgılanan antikorun izotipini belirler.
Aktivasyon kaynaklı sitidin deaminaz (AID) enzimi gereklidir. — AID, sınıf değişim bölgelerinde DNA kırıklarını başlatır.
Yardımcı T hücrelerinin CD40 ligandı ve salgıladıkları sitokinler süreci yönlendirir. — CD40 sinyali ve sitokinler hedef sınıfı belirler.
IL-4 etkisiyle IgE sentezine yönelim artar. — IL-4, ağır zincir genlerini IgE değişimine hazırlar.
Aklında kalsın
AID hem sınıf değişiminde hem somatik hipermutasyonda görev yapar; antikor afinitesinin değişmesi somatik hipermutasyon ve seçilimle ilişkilidir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.