Gram Pozitif Koklar, Tıbbi Mikrobiyoloji kapsamında stafilokok, streptokok ve enterokokların ayırt edici özelliklerini, virülans faktörlerini ve laboratuvar tanısını kapsar.
Öğrencinin koloni görünümünü, hemoliz özelliklerini ve tanımlama testlerini birlikte değerlendirerek olası etkenleri ayırabilmesi beklenir. TUS — Temel Tıp Bilimleri sınavında bu konu, klinik örnekten elde edilen kültür bulgularının yorumlanması veya bir bakterinin özellikleri hakkındaki yanlış ifadenin seçilmesi biçiminde sorulabilir.
Seçenekler benzer bakterilerin özelliklerini ya da farklı doğrulama yaklaşımlarını içerebilir. Tek bir test sonucuyla kesin tanıya gitmek, testin uygulama koşullarını gözden kaçırmak ve virülans özelliklerini karıştırmak önemli hata kaynaklarıdır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Streptococcus pyogenes’in virülans faktörleri ve laboratuvar özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Cevabı göster
Cevap: E — Streptolizin O cilt enfeksiyonlarında yüksek ASO yanıtı uyarır.
Kısaca — Ciltteki kolesterol ve lipidler streptolizin O’yu inaktive ettiği için piyodermi/impetigo sonrası antistreptolizin O (ASO) titresi yükselmez.
Streptolizin O oksijene duyarlı ve immünojenik bir toksindir; ancak cilt enfeksiyonlarında (piyodermi, impetigo) deri lipidleri ve serbest kolesterol toksine bağlanarak onu nötralize eder. Bu nedenle cilt kaynaklı S. pyogenes enfeksiyonları sonrasında ASO titresi yükselmez; serolojik tanıda anti-DNaz B titresi kullanılır.
Neden diğerleri doğru
Hyaluronik asit kapsülü insan dokusuna benzediği için immünojenik değildir. — Konak dokusunu taklit ederek antikor yanıtı ve fagositozu engeller.
Streptolizin S oksijene dayanıklıdır ve yüzey hemolizinden sorumludur. — Hücreye bağlı hemolizin olup agarda yüzeyel beta-hemoliz zonunu oluşturur.
Aklında kalsın
Farenjitte ASO yükselirken, piyodermide cilt kolesterolü streptolizin O’yu bağladığı için ASO artmaz; deri enfeksiyonu takibinde anti-DNaz B kullanılır.
2. soruZor
Altmış bir yaşındaki erkek hastanın balgam kültüründe alfa-hemolitik, ortası çökük koloniler üretiliyor. Uygun koşullarda uygulanan 6 mm çaplı, 5 µg optokin diski çevresinde 10 mm inhibisyon zonu ölçülüyor.
İzolatın Streptococcus pneumoniae açısından değerlendirilmesinde aşağıdaki yaklaşımlardan hangisi en uygundur?
Cevabı göster
Cevap: A — Zon çapı 14 mm’nin altında olduğundan optokin sonucunu tek başına yeterli kabul etmeyip safrada erime testi yapmak
Kısaca — Küçük optokin zonu pnömokoku dışlamadığından safra ile tetiklenen otoliz araştırılarak tür ayrımı desteklenir.
Optokin duyarlılığı üremenin baskılanmasını ölçer; dirençli veya azalmış duyarlılık gösteren pnömokok izolatları da bulunabilir. Safrada erime testinde deoksikolat, pnömokok otolizinin gelişmesini sağlayarak hücre duvarı yıkımına ve bakteri süspansiyonunun berraklaşmasına yol açar. Bu farklı biyolojik özelliğin araştırılması, optokinin tek başına çözemediği pnömokok–viridans grubu ayrımına katkı sağlar.
Tanıya götüren bulgular
Alfa-hemolitik koloniler → pnömokok ile viridans grubu streptokokları ayırıcı tanıya alır.
Ortası çökük koloniler → otoliz gösteren pnömokoku düşündürür, ancak türü kesinleştirmez.
Belirtilen optokin diskiyle 10 mm zon → 14 mm eşiğinin altında kaldığından ek doğrulama gerektirir.
Neden diğerleri değil
Zon çapı 14 mm’nin altında olduğundan S. pneumoniae olasılığını dışlayarak viridans grubu olarak raporlamak — Dirençli pnömokoklar gözden kaçar.
Ortası çökük koloni görünümünü tür için özgül kabul ederek ek test yapmadan S. pneumoniae olarak raporlamak — Koloni görünümü kesin tür tayini sağlamaz.
Safra-eskülin hidrolizi pozitif bulunursa bunu S. pneumoniae tanısını doğrulayan sonuç olarak değerlendirmek — Eskülin hidrolizi otoliz testi değildir.
Herhangi bir inhibisyon zonu bulunmasını yeterli kabul ederek izolatı S. pneumoniae olarak tanımlamak — Yorum, standart zon eşiğine bağlıdır.
Aklında kalsın
Balgamdan bir bakterinin tanımlanması, tek başına pnömoninin etkeni olduğunu kanıtlamaz; örnek kalitesi ve klinik bulgular birlikte değerlendirilir.
3. soruKolay
Cinsel yönden etkin genç bir kadında akut sistit gelişmiştir. İdrar kültüründe üreyen etken gram pozitif kok, katalaz pozitif, koagülaz negatif ve novobiosine dirençlidir.
Bu etken aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Staphylococcus saprophyticus
Kısaca — Genç kadında sistit yapan, koagülaz negatif ve novobiosine dirençli stafilokok Staphylococcus saprophyticus’tur.
Katalaz pozitifliği stafilokokları streptokok ve enterokoklardan ayırır. Koagülaz negatifliği S. aureus’u dışlar; geriye kalan koagülaz negatif stafilokoklar ise novobiosin duyarlılığıyla ayrılır. Novobiosine direnç, üriner sisteme tutunma yeteneği yüksek olan S. saprophyticus’a özgüdür ve bu tabloyu tek başına belirler.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.