Mikoplazmanın hiç hücre duvarı yoktur; bu nedenle hücre duvarını hedefleyen beta-laktam antibiyotikler ona etki etmez ve Gram boyasında görülmez.
Spiroketler, Mikoplazma, Klamidya ve Riketsiya başlığı, sıradan besiyerlerinde üretilemeyen ya da boyanması zor bu etkenleri bir arada toplar. Klamidyalar ve riketsiyalar zorunlu hücre içi yaşar; riketsiyalar çoğunlukla kene, bit veya pire ile bulaşır ve damar endotelini tutarak döküntüye yol açar.
Sifiliz, Lyme hastalığı ve leptospiroz spiroketlere bağlı başlıca tablolardır. Sorular genellikle döküntü, temas öyküsü ve bulaş yolu veren klinik vakalardır; seçeneklerde tedavi, etken ya da vektör yer alır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruOrta
Doğum sırasında anneden geçen Chlamydia trachomatis’e bağlı konjonktivitte yalnız topikal tedavinin yetersiz kalmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Eşlik eden nazofarengeal kolonizasyon ve pnömoni riskinin bulunması
Kısaca — Topikal tedavi gözü temizlese bile eş zamanlı nazofarengeal odağa ulaşamadığından sistemik enfeksiyon ve pnömoni riskini ortadan kaldırmaz.
Doğum kanalından alınan Chlamydia trachomatis yalnız konjonktivaya değil nazofarenks epiteline de yerleşebilir. Buradaki hücre içi enfeksiyon alt solunum yollarına ilerleyebildiği için tedavinin göz dışındaki odaklara ulaşması gerekir.
Neden diğerleri değil
Etkenin retinada nekrotizan enfeksiyon oluşturması — Nekrotizan retinit CMV veya HSV ile ilişkilidir; Chlamydia trachomatis neonatal konjonktivitte retinayı hedeflemez.
Etkenin korneada hızla ilerleyen ülser ve perforasyona yol açması — Hızlı ülserasyon ve perforasyon Pseudomonas keratitinin özelliğidir; klamidyal oftalmide topikal tedavinin yetersizliği bu mekanizmaya bağlı değildir.
Topikal antibiyotiklerin konjonktiva epitel hücrelerine penetre olamaması — Topikal ajanlar konjonktival enfeksiyonu etkileyebilir; yetersizliğin nedeni epitel penetrasyonu değil, göz dışı nazofarengeal odağa ulaşamamalarıdır.
Bakterinin beta-laktamaz salgılaması — Tedavi gereksinimini beta-laktamaz değil, eş zamanlı göz dışı enfeksiyon belirler.
Aklında kalsın
Neonatal klamidyal pnömonide ateş olmaksızın kesik kesik öksürük, takipne ve eozinofili saptanabilir.
2. soruOrta
Sekiz yaşındaki kız çocukta kene teması sonrasında yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı ve el ile ayak bileklerinden gövdeye doğru yayılan peteşiyal döküntü gelişiyor. Hastalığın ilk haftasında yapılan serolojik testler negatif saptanıyor.
Bu hasta için en uygun tedavi aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Doksisiklin
Kısaca — Rocky Mountain benekli ateşi şüphesinde seroloji beklenmez; ölüm riskini azaltmak için çocuklarda da Doksisiklin gecikmeden başlanır.
Rickettsia rickettsii endotel hücrelerinde çoğalarak yaygın vaskülit ve damar geçirgenliği artışı oluşturur. Hücre içine giren Doksisiklin bakteriyel 30S ribozomal alt birimine bağlanıp protein sentezini baskılar; tedavinin gecikmesi ağır organ hasarı riskini artırır.
Yüksek ateş ve şiddetli baş ağrısı → sistemik vaskülitik hastalığı destekler.
El-ayak bileklerinden gövdeye yayılan peteşiyal döküntü → Rocky Mountain benekli ateşinin santrale ilerleyen döküntü paternini gösterir.
İlk hafta serolojisinin negatif olması → erken dönemde antikor yanıtı gelişmemiş olabileceğinden hastalığı dışlamaz.
Neden diğerleri değil
Amoksisilin — Hücre içi riketsiyalara karşı etkili değildir; erken ampirik tedavide kullanılmaz.
Sefaleksin — Deri florasına etkili bir beta-laktamdır; riketsiyal protein sentezini baskılamaz.
Azitromisin — Bazı riketsiyozlarda seçenek olabilir; ağır şüpheli hastalıkta standart ilk tercih değildir.
Vankomisin — Gram-pozitif hücre duvarını hedefler; hücre içi Rickettsia rickettsii enfeksiyonunu tedavi etmez.
Aklında kalsın
Döküntü avuç içi ve ayak tabanını tutabilir ancak hastalığın erken döneminde bulunmayabilir; döküntünün yokluğu tedaviyi geciktirmemelidir.
3. soruKolay
Aşağıdakilerden hangisi kene ile bulaşan hastalıklardan biri değildir?
Cevabı göster
Cevap: C — Leptospiroz
Kısaca — Leptospiroz kene ile değil, enfekte hayvan idrarıyla kirlenen su veya toprağın deri ve mukozaya temasıyla bulaşır.
Leptospira özellikle kemirici ve çiftlik hayvanlarının böbrek tübüllerinde taşınır, idrarla çevreye saçılır. Etken bütünlüğü bozulmuş deriden veya mukozadan doğrudan girer; yaşam döngüsünde kene vektörü bulunmaz.
Neden diğerleri doğru
Lyme hastalığı — Borrelia burgdorferi, enfekte Ixodes kenelerinin uzun süreli tutunmasıyla insana aktarılır.
Kayalık Dağlar benekli ateşi — Rickettsia rickettsii başlıca Dermacentor cinsi kenelerle bulaşır.
Kırım-Kongo kanamalı ateşi — Virüsün temel vektörü ve rezervuarı Hyalomma cinsi kenelerdir.
Babeziyoz — Eritrositleri enfekte eden Babesia türleri insana Ixodes keneleriyle taşınır.
Aklında kalsın
Ixodes keneleri Lyme hastalığı yanında babeziyoz ve anaplazmozu da taşıyabildiğinden aynı hastada eş enfeksiyon gelişebilir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.