İnfluenza virusunun genomu parçalı olduğu için iki farklı suş aynı hücreyi enfekte ettiğinde segment değişimi gerçekleşebilir; büyük salgınlar bu antijenik kaymayla açıklanır.
RNA Virusları; pikornavirus, paramiksovirus, ortomiksovirus, koronavirus, rabdovirus, togavirus ve flavivirus gibi aileleri kapsar. Ailelerin ayırt edici yapısal ve hücresel özellikleri sorularda belirleyicidir: solunum sinsityal virusu hücreleri birbirine kaynaştırarak dev, çok çekirdekli hücreler oluşturur, kızamık virusu da benzer bir füzyon proteini taşır.
Sorular genellikle bir virusun özgün bir histolojik bulgusunu, yüzey proteinini ya da çoğalmasının geçtiği hücre bölmesini verip virusun adını sordurur; seçeneklerde virus ya da protein adları yer alır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Enfekte nöronların sitoplazmasında eozinofilik Negri cisimcikleri oluşturan ve retrograd aksonal transportla yayılan virus aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Kuduz virusu
Kısaca — Periferik sinire girip santral sinir sistemine doğru ilerleyen Kuduz virusu, nöronlarda sitoplazmik Negri cisimcikleri oluşturur.
Kuduz virusu ısırık bölgesindeki kas dokusunda sınırlı çoğaldıktan sonra nöromüsküler kavşaktan sinire girer. Dinein aracılı retrograd taşınma ile belirgin viremi oluşturmadan santral sinir sistemine ulaşır; hipokampus ve Purkinje hücrelerindeki viral birikimler Negri cisimcikleri olarak görülür.
Neden diğerleri değil
Poliovirus — Fekal-oral alındıktan sonra viremiyle ön boynuz motor nöronlarına ulaşır; Negri cisimciği oluşturmaz.
Batı Nil virusu — Culex sivrisinekleriyle bulaşan bir flavivirustur; nöroinvazyonu viremi sonrasında gelişir.
Japon ensefaliti virusu — Culex ile bulaşan bir flavivirustur; periferik sinir boyunca retrograd yayılım göstermez.
Kene kaynaklı ensefalit virusu — Kene ısırığıyla bulaşan bir flavivirustur; santral sinir sistemine hematojen yolla ulaşır.
Aklında kalsın
Kuduzda temas sonrası yara temizliği, immünoglobulin ve aşı belirtiler başlamadan uygulanır; klinik hastalık geliştikten sonra ölüm riski çok yüksektir.
2. soruKolay
Respiratuvar sinsityal virusun hücreler arasında sinsityum oluşturmasını ve membran füzyonunu sağlayan proteini aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — F proteini
Kısaca — RSV F proteini viral zarfı hücre membranıyla, enfekte hücreyi de komşu hücrelerle kaynaştırarak sinsityum oluşturur.
F proteininin konformasyon değiştirmesi, viral ve hücresel membranları birbirine yaklaştırarak füzyon poru açar. Aynı protein enfekte hücrenin yüzeyinde komşu hücre membranlarını kaynaştırdığı için çok çekirdekli dev hücreler gelişir.
Neden diğerleri değil
Glikoprotein G — Solunum yolu hücrelerine tutunmayı sağlar; membranların kaynaşmasını doğrudan yürütmez.
Matriks proteini — Viral zarf ile nükleokapsid arasında yapısal düzen ve tomurcuklanma sağlar; füzyon proteini değildir.
Nükleoprotein N — Viral RNA’yı kaplayarak nükleokapsidi oluşturur; hücreler arası kaynaşmayı sağlamaz.
Polimeraz proteini L — RNA bağımlı RNA polimerazdır; viral genomun transkripsiyon ve replikasyonunu yürütür.
Aklında kalsın
Palivizumab ve nirsevimab F proteinini hedefleyerek RSV’ye bağlı alt solunum yolu hastalığını önlemeye yönelik koruma sağlar.
3. soruZor
Koronavirüslerin genom replikasyonunun gerçekleştiği hücresel bölge ve yeni virionların tomurcuklanarak zarf kazandığı kompartıman aşağıdakilerden hangisinde birlikte verilmiştir?
Cevabı göster
Cevap: E — Sitoplazmada replikasyon, ER-Golgi ara kompartımanından tomurcuklanma
Kısaca — Koronavirüs RNA’sı sitoplazmada çoğaltılır; nükleokapsidin ER-Golgi ara kompartımanına tomurcuklanması yeni viriona zarf kazandırır.
Viral RNA’ya bağımlı RNA polimeraz, endoplazmik retikulumdan gelişen çift membranlı veziküllerle ilişkili komplekslerde genomu kopyalar. Zarf proteinleri salgı yolunun membranlarına yerleşir; nükleokapsid bu proteinlerle birleşerek ER-Golgi ara kompartımanı lümenine tomurcuklanır.
Neden diğerleri değil
Çekirdekte replikasyon, plazma membranından tomurcuklanma — İnfluenza için uygun eşleşmedir; koronavirüs genom sentezi çekirdeğe bağımlı değildir.
Çekirdekte replikasyon, ER-Golgi ara kompartımanından tomurcuklanma — Zarf kazanma yeri uygundur; RNA çoğaltılması için çekirdek kullanılmaz.
Sitoplazmada replikasyon, plazma membranından tomurcuklanma — Kuduz virusuna uyar; koronavirüsün zarf kazandığı yer hücre yüzeyi değildir.
Çekirdekte replikasyon, nükleer membrandan tomurcuklanma — Herpesvirusların ilk zarflanmasını çağrıştırır; koronavirüs nükleer membranda birleşmez.
Aklında kalsın
Zarf kazanma yeri ile hücreden çıkış yeri aynı olmak zorunda değildir; hücre içi membranlarda zarflanan virionlar veziküllerle yüzeye taşınabilir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.