Bruselloz, Türkiye'de pastörize edilmemiş süt ürünleriyle bulaşan önemli bir zoonozdur; dalgalı ateş, terleme, eklem ağrısı ve sakroiliitle gelir, tedavide doksisiklin temelli kombinasyonlar kullanılır.
Enfeksiyon Hastalıkları sorularında etken, bulaş yolu ve tedavi üçlüsü sürekli sınanır. Hayvan ısırıklarında, yolculuk sonrası ateşte ya da bağışıklığı baskılanmış hastada en olası mikroorganizmayı seçmek yaygın bir biçimdir. Merkezi sinir sistemi enfeksiyonlarında beyin omurilik sıvısı bulguları ve görüntüleme verilir, ampirik tedavi sorulur.
Aşılama da bu başlığın içindedir: canlı ve inaktif aşıların hangi hastalarda uygulanamayacağı kısa sorularla ölçülür.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Evcil kedi tarafından elinden ısırılan sağlıklı erişkinde 12 saat içinde hızla ilerleyen ağrılı selülit gelişiyor.
Bu tablodan en olası sorumlu mikroorganizma aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Pasteurella multocida
Kısaca — Kedi ısırığından sonraki ilk gün başlayan selülitte zaman-etken eşleşmesi Pasteurella multocida’yı gösterir.
Kedi ağız florasında bulunan bu kokobasil, ince dişlerin oluşturduğu derin delici yaraya doğrudan inoküle edilir. Dokuda hızla çoğalması saatler içinde belirgin ağrı, ödem ve selülit gelişmesini açıklar.
Neden diğerleri değil
Bartonella henselae — Kedi tırmığı yerinde papül ve günler sonra bölgesel lenfadenopati yapar; hızla ilerleyen ısırık selüliti beklenmez.
Capnocytophaga canimorsus — Daha çok köpek ısırığı sonrası, özellikle aspleni veya alkol kullanımında fulminan sepsis yapar.
Eikenella corrodens — İnsan ısırığı ve yumruk yaralarının ağız florası etkenidir; kedi ısırığıyla eşleşmez.
Francisella tularensis — Kene ya da yabani tavşan temasıyla ülseroglandüler hastalık yapar; akut ısırık selüliti etkeni değildir.
Aklında kalsın
Kedi ve köpek ısırıklarında amoksisilin-klavulanat, ağız florasındaki aerob ve anaerobları birlikte kapsayan klasik ampirik tedavidir.
2. soruKolay
Yirmi dört yaşındaki erkek hasta ateş, baş ağrısı ve davranış değişikliği nedeniyle getiriliyor. Muayenede dezoryantasyon ve yeni gelişmiş fokal nöbet saptanıyor. Beyin omurilik sıvısı (BOS) incelemesinde lenfosit ağırlıklı pleositoz, hafif protein artışı ve normal glukoz tespit ediliyor. Kraniyal MRG’de sağ medial temporal lobda ödem ve sinyal artışı izleniyor.
Bu hastada tanısal test sonuçları beklenirken başlanması en uygun ampirik tedavi aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — İntravenöz asiklovir
Kısaca — Temporal lobu seçen febril ensefalit gecikirse nekroz ilerlediğinden, HSV PCR sonucu beklenmeden intravenöz asiklovir başlanır.
Asiklovir, viral timidin kinazla aktive olup HSV DNA polimerazını inhibe ederek viral çoğalmayı durdurur. Tedavide gecikme mortaliteyi ve kalıcı nörolojik sekeli artırdığı için klinik şüphe ampirik tedaviye yeterlidir.
Tanıya götüren bulgular
Ateş, baş ağrısı ve davranış değişikliği → enfeksiyöz ensefaliti düşündürür.
Yeni fokal nöbet ve medial temporal lob ödemi → HSV’nin limbik sisteme eğilimini destekler.
Lenfosit ağırlıklı pleositoz, hafif protein artışı ve normal glukoz → viral BOS paternini destekler.
Neden diğerleri değil
İntravenöz seftriakson — Bakteriyel menenjitte ampirik tedavide kullanılır; HSV ensefalitine etkisizdir ve bu olgudaki viral BOS paterni ile temporal tutulum bakteriyel menenjiti desteklemez.
HSV ensefalitinde BOS’ta eritrosit görülebilir; erken dönemde PCR negatifliği güçlü klinik şüphede tedaviyi kesmek için tek başına yeterli değildir.
3. soruKolay
Aşağıdakilerden hangisi canlı atenüe aşı olup ağır immünosupresyonu olan erişkinde uygulanmaz?
Cevabı göster
Cevap: E — Kızamık-kızamıkçık-kabakulak (KKK) aşısı
Kısaca — KKK aşısındaki canlı virüsler ağır immünosupresyonda kontrolsüz çoğalabildiği için aşı uygulanmaz.
Atenüasyon virüsün hastalık oluşturma gücünü azaltır, çoğalma yeteneğini tamamen ortadan kaldırmaz. Ağır hücresel immün yetersizliğinde aşı suşunun yayılması ve hastalık oluşturması mümkün olduğundan KKK, bu durumda uygulanabilen aşıların dışında kalır.
Neden diğerleri doğru
Konjuge pnömokok aşısı — Taşıyıcı proteine bağlı kapsül polisakkaridi içerir; canlı bakteri içermediğinden uygulanabilir.
Tetanoz-difteri (Td) aşısı — Hastalık yapma özelliği giderilmiş toksinler içerir; çoğalan mikroorganizma içermez.
İnaktif influenza aşısı — Çoğalma yeteneği olmayan viral antijenler içerir; ağır immünosupresyonda uygulanabilir.
Hepatit B aşısı — Rekombinant yüzey antijeni içerir; enfeksiyon oluşturabilecek canlı virüs içermez.
Aklında kalsın
İnaktif aşıların güvenle uygulanabilmesi, yeterli immün yanıt oluşacağı anlamına gelmez; immünosupresyon aşı yanıtını azaltabilir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.