Karpal tünel sendromunda median sinir bilekte sıkışır; başparmak, işaret ve orta parmakta gece artan uyuşma görülür, ilerlediğinde tenar kaslarda atrofi gelişir.
Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon sorularında bu tür sinir ve kök lokalizasyonu önemli yer tutar: kas gücü, refleks ve duyu kaybının dağılımından hangi servikal ya da lomber kökün etkilendiğini bulman istenir. Osteoartrit, fibromiyalji, bel ve boyun ağrısı, osteoporoz ve inme sonrası rehabilitasyon başlıca konulardır.
Kısa sorular bir hastalığın klinik ve radyolojik özelliklerini 'hangisi yanlıştır' kalıbıyla sınar; vaka kökleri ise tanı ölçütlerini ve uygun tedaviyi sorgular.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Otuz dokuz yaşındaki kadın bir yıldır yaygın kas-iskelet ağrısı, uykudan dinlenmiş uyanamama, yorgunluk ve konsantrasyon güçlüğü şikâyetiyle başvuruyor. Ağrı vücudun her iki yarısında ve belin üstü ile altında hissediliyor. Muayenede eklemlerde şişlik saptanmıyor, kas gücü normal sınırlarda bulunuyor. Laboratuvar tetkiklerinde hemogram, CRP, eritrosit sedimentasyon hızı, TSH ve kreatin kinaz normal sınırlarda bulunuyor.
Bu hasta için en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Fibromiyalji
Kısaca — Santral ağrı işleme bozukluğu, normal inflamasyon ve kas enzimleriyle seyreden yaygın ağrı kümesini fibromiyaljiye bağlar.
Santral sensitizasyon ve üst merkezlerden omuriliğe ağrı iletimini baskılayan yolların fonksiyon bozukluğu, doku hasarı olmadan ağrı algısını güçlendirir. Aynı nörobiyolojik süreç uyku kalitesini, enerjiyi ve bilişsel fonksiyonları etkiler; bu nedenle objektif sinovit veya kas nekrozu saptanmaz.
Tanıya götüren bulgular
Bir yıldır vücudun iki yarısında, bel üstü ve altında ağrı → kronik yaygın ağrı kriterini karşılar.
Uykudan dinlenmiş uyanamama, yorgunluk ve konsantrasyon güçlüğü → fibromiyaljinin ağrı dışı temel semptom kümesini oluşturur.
Eklem şişliği olmaması ve kas gücünün normal bulunması → inflamatuvar artrit ile primer miyopatiden uzaklaştırır.
CRP, sedimentasyon, TSH ve CK’nin normal olması → inflamasyon, tiroid bozukluğu ve kas hasarı için destek bulunmadığını gösterir.
Neden diğerleri değil
Polimiyozit — Objektif simetrik proksimal güçsüzlük ve CK yüksekliği beklenir; burada güç ve kas enzimi normaldir.
Polimiyalji romatika — Elli yaş üzerinde omuz ve kalça kuşağında kas ağrısı ve yüksek akut faz yanıtı yapar; yaş ve normal göstergeler uyumsuzdur.
Romatoid artrit — Kalıcı şiş eklemler ve inflamatuvar sabah tutukluğu beklenir; objektif sinovit saptanmamıştır.
Sistemik lupus eritematozus — Organ tutulumu, sitopeni veya immünolojik destek beklenir; izole yaygın ağrı ve normal tetkikler yeterli değildir.
Aklında kalsın
Fibromiyalji klinik tanıdır; hassas nokta sayımı zorunlu değildir. Tedavinin temeli kademeli aerobik egzersiz, uyku düzeni ve hasta eğitimidir.
2. soruOrta
Kırk altı yaşındaki erkek hasta, boyundan sağ başparmağa yayılan ağrı ve uyuşmayla başvuruyor. Boynun ekstansiyon ve sağ rotasyonu ağrıyı artırıyor. Muayenede dirsek fleksiyonu hafif zayıf, biseps refleksi azalmış, başparmak dorsumunda duyu bozukluğu saptanıyor. Triseps kuvvetinin ve refleksinin normal olduğu saptanıyor.
Bu hastada etkilenmesi en olası sinir kökü aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — C6
Kısaca — Başparmağa yayılan ağrı ve duyu bozukluğuna dirsek fleksiyonunda zayıflık ve biseps refleksinde azalma eşlik etmesi, C6 kökü tutulumunu gösterir.
Başparmak duyusu C6 dermatomuyla uyumludur. Dirsek fleksiyonu ve biseps refleksi C5–C6 katkısı taşır; başparmak bulgusuyla birlikte değerlendirildiğinde C6 öne çıkar. Boynun ekstansiyon ve aynı tarafa rotasyonuyla ağrının artması da servikal kök basısını destekler.
Neden diğerleri değil
C5 tutulumunda omuz abdüksiyonu ve lateral üst kol duyusu ön plandadır. Triseps kuvveti ve refleksinin korunması C7 tutulumunu zayıflatır. C8 daha çok parmak fleksiyonu ve küçük parmak duyusuyla, T1 ise elin intrinsik kasları ve medial önkol duyusuyla ilişkilidir.
3. soruOrta
Osteoartritin klinik ve radyolojik özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Cevabı göster
Cevap: D — Radyografide yaygın periartiküler osteopeni ve marjinal erozyonlar izlenir.
Kısaca — Periartiküler osteopeni ve marjinal erozyonlar romatoid artrit bulgusudur; osteoartritte subkondral skleroz ve osteofitler izlenir.
Osteoartrit kemik yapımının ve sklerozun ön planda olduğu dejeneratif bir süreçtir; bu nedenle radyografide osteopeni veya erozyon yerine subkondral skleroz, marjinal osteofitler ve subkondral kistler saptanır.
Neden diğerleri doğru
Sabah tutukluğu süresi genellikle 30 dakikanın altındadır. — Osteoartritteki mekanik tutukluk kısa sürelidir; 30 dakikayı aşan tutukluk inflamatuvar artritleri düşündürür.
Radyografide eklem aralığında asimetrik daralma izlenir. — Yük binen eklem yüzeylerindeki fokal kıkırdak kaybına bağlı olarak asimetrik daralma tipiktir.
Ağrı tipik olarak eklem kullanımıyla artar ve istirahatle azalır. — Mekanik karakterdeki osteoartrit ağrısı aktiviteyle tetiklenir ve dinlenmekle hafifler.
Proksimal interfalangeal eklemlerde gelişen kemiksel büyümelere Bouchard nodülü adı verilir. — Distal eklemlerde Heberden, proksimal interfalangeal eklemlerde ise Bouchard nodülleri gelişir.
Aklında kalsın
Osteoartrit radyografisinin dört ana bulgusu asimetrik eklem aralığı daralması, subkondral skleroz, marjinal osteofitler ve subkondral kistlerdir; erozyon ve osteopeni beklenmez.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.