Helicobacter pylori eradikasyonundan sonra kontrol için üre nefes testi ya da dışkı antijen testi kullanılır; seroloji, enfeksiyon geçtikten sonra da uzun süre pozitif kalabildiği için bu amaçla uygun değildir.
Gastroenteroloji sorularının önemli bir kısmı bu tür ince ayrıntılara dayanır. Kısa kökler, bir hastalığın özelliklerini veya nedenlerini 'hangisi yanlıştır' ya da 'hangisi değildir' biçiminde sınar. Uzun vaka kökleri ise endoskopi, kolonoskopi ve laboratuvar bulgularından tanı ve tedavi kararına götürür.
İnflamatuvar barsak hastalıkları, özofagus hastalıkları, pankreatit ve gastrointestinal kanama öne çıkan başlıklardır. Olumsuz kalıplı sorularda her seçeneği tek tek doğrulamak gerekir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Barrett özofagusu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Cevabı göster
Cevap: E — Proton pompa inhibitörü tedavisi metaplastik epitelin skuamöz epitele geri dönmesini sağlar.
Kısaca — Asit baskılanması reflü hasarını azaltır ancak yerleşmiş intestinal metaplaziyi güvenilir biçimde skuamöz epitele döndürmez.
Proton pompa inhibitörleri asit maruziyetini ve devam eden inflamasyonu azaltır; metaplastik hücre klonu ise reflü kontrol edilse de kalabilir. Bu nedenle şikâyetlerin düzelmesi metaplazinin ortadan kalktığını göstermez.
Neden diğerleri doğru
Distal özofagustaki skuamöz epitelin yerini intestinal tip kolumnar epitelin almasıdır. — Bu değişim intestinal metaplazi tanımını karşılar.
En önemli risk faktörü uzun süreli gastroözofageal reflü hastalığıdır. — Süregelen asit ve safra teması metaplazi gelişimini kolaylaştırır.
Özofagus adenokarsinomu için öncü lezyondur. — Metaplazi-displazi-adenokarsinom dizisi malign dönüşümün temelidir.
Tanı, endoskopide şüphelenilen alandan alınan biyopsinin histolojik incelemesiyle konur. — Histoloji metaplazi ile displaziyi gösterir.
Aklında kalsın
Displazi veya erken neoplazide görünür lezyon endoskopik rezeksiyonla çıkarılır; kalan Barrett epiteline ablasyon uygulanabilir.
2. soruKolay
Aşağıdakilerden hangisi akut pankreatit nedenlerinden biri değildir?
Cevabı göster
Cevap: A — Hipokalsemi
Kısaca — Hipokalsemi akut pankreatiti başlatan bir etken değil, pankreatik yağ nekrozunda kalsiyum tüketilmesinin sonucudur.
Pankreatik lipazın açığa çıkardığı yağ asitleri kalsiyumla sabunlaşır; bu nedenle hipokalsemi özellikle ağır akut pankreatitte sonuç ve ağırlık göstergesidir. Etiyolojik kalsiyum bozukluğu ise hücre içi enzim aktivasyonunu kolaylaştırabilen hiperkalsemidir.
Neden diğerleri doğru
Safra taşı — Ampulladaki geçici tıkanma pankreas kanalı basıncını artırarak enzimlerin pankreas içinde aktivasyonunu tetikler.
Yoğun alkol kullanımı — Doğrudan asiner hücre hasarı ve protein tıkaçları oluşturarak akut pankreatite yol açabilir.
Ağır hipertrigliseridemi — Şilomikronların mikrodolaşımı bozması ve toksik serbest yağ asitleri oluşturması pankreas hasarını başlatır.
Endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi uygulaması — Kanülasyon ve kontrast enjeksiyonu papiller ödem ile kanal hasarı oluşturarak pankreatiti tetikleyebilir.
Aklında kalsın
Lipaz, amilazdan daha pankreasa özgüdür ve daha uzun süre yüksek kaldığı için geç başvuruda daha değerlidir.
3. soruZor
29 yaşındaki kadın hastaya iki yıl önce rektumdan transvers kolona kadar kesintisiz mukozal inflamasyon nedeniyle ülseratif kolit tanısı konulmuştur. Oral ve rektal mesalamin kullanan hastanın kontrol kolonoskopisinde rektumun iyileştiği, kolonda yer yer inflamasyonun sürdüğü ve terminal ileumun distal birkaç santimetresinde yüzeyel erozyonlar bulunduğu görülüyor.
Aşağıdaki ek bulgulardan hangisi tanının Crohn hastalığı olarak yeniden değerlendirilmesini en güçlü biçimde destekler?
Cevabı göster
Cevap: D — Enterografide iki ince bağırsak segmenti arasında fistül saptanması
Kısaca — Bağırsak segmentleri arasında fistül, inflamasyonun duvarı aştığını gösterdiği için Crohn hastalığını destekler.
Crohn hastalığında inflamasyon bağırsak duvarının tüm katlarını tutabilir; derin fissürleşen ülserler serozaya ilerleyip komşu bağırsak segmentine açılabilir. Böylece mukozal dağılımdan daha ayırt edici olan penetran hastalık davranışı ortaya çıkar; ülseratif kolitin olağan yüzeyel inflamasyonu bu yolu oluşturmaz.
Oral ve rektal mesalamin sonrasında rektumun iyileşmesi ve yer yer inflamasyon → tedaviyle düzensiz iyileşme olabileceğinden tek başına tanıyı değiştirmez.
Terminal ileumun distal birkaç santimetresinde yüzeyel erozyonlar → yalnız ileum tutulumu Crohn ayrımı için yeterli olmaz.
Neden diğerleri değil
Çekumdaki aktif inflamasyona komşu kısa terminal ileum segmentinde yüzeyel inflamasyon görülmesi — Ülseratif kolite eşlik eden ileit olabilir.
Distal kolit alanından ayrı olarak apendiks orifisi çevresinde inflamasyon görülmesi — Ülseratif kolitte periappendiküler yama görülebilir.
Biyopside rüptüre kript çevresinde granülomatöz reaksiyon görülmesi — Sızan müsine karşı gelişir; Crohn’a özgü değildir.
Tedavi sonrasında rektal mukozanın normal görünmesi — Topikal tedavi rektumda daha belirgin iyileşme sağlayabilir.
Aklında kalsın
Crohn hastalığında yüzeyel endoskopik biyopsi, duvarın derin katlarındaki hastalığı göstermeyebilir; darlık, apse ve fistül değerlendirmesinde kesitsel görüntüleme tamamlayıcıdır.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.