Halk Sağlığı ve Biyoistatistik, toplum sağlığının korunması, hastalıkların önlenmesi, epidemiyolojik araştırmaların değerlendirilmesi ve sağlık verilerinin yorumlanmasını kapsar.
TUS — Klinik Tıp Bilimleri kapsamında öğrencinin araştırma türlerini ayırt edebilmesi, olgu-kontrol çalışmalarının özelliklerini bilmesi, toplum bağışıklığının hangi koşullarda etkili olduğunu değerlendirebilmesi ve tarama programlarının uygunluk ölçütlerini tanıması beklenir. Sorular çoğunlukla bir araştırma yöntemi hakkındaki yanlış ifadeyi, toplum bağışıklığının etkili olmadığı hastalığı veya tarama ölçütleri arasında bulunmayan özelliği seçtiren çoktan seçmeli yapıdadır.
Seçenekler benzer kavramları karşılaştırmayı gerektirebilir; olumsuz soru kökünü gözden kaçırmak, araştırma tasarımlarını karıştırmak ve taramayı tanı koymayla eş tutmak sık yapılan hatalardandır.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Olgu-kontrol araştırmaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?
Cevabı göster
Cevap: C — Hastalık insidansı doğrudan hesaplanabilir.
Kısaca — Hastalık durumuna göre seçilen olgu ve kontrol sayıları kaynak toplumun risk paydasını vermediği için insidans doğrudan hesaplanamaz.
Olgu-kontrol tasarımı hastalığı olanlarla olmayanları araştırmacının belirlediği sayılarda örnekler; bu örneklemde yeni olguların kaynak toplumdaki risk altındaki kişilere oranı bilinmez. Bu nedenle temel ilişki ölçütü maruziyet oddslarının oranıdır.
Neden diğerleri doğru
Nadir görülen hastalıkların araştırılmasında uygun bir tasarımdır. — Olgular doğrudan seçildiği için çok büyük bir toplumu izlemek gerekmez.
Etki ölçütü olarak odds oranı kullanılır. — Olgu ve kontrollerdeki maruziyet oddslarının oranı tasarımın hesaplanabilir ilişki ölçütüdür.
Maruziyet bilgisi geriye dönük sorgulandığından hatırlama yanlılığına açıktır. — Olgular geçmiş maruziyetlerini kontrollerden farklı doğrulukta anımsayabilir.
Kohort araştırmalarına göre daha kısa sürede ve daha düşük maliyetle tamamlanır. — Hastalığın gelişmesi için ileriye dönük uzun izlem gerekmez.
Aklında kalsın
Hastalık nadir olduğunda odds oranı risk oranına yaklaşır; bu yakınlık, olgu-kontrol örnekleminden insidansın doğrudan hesaplanabildiği anlamına gelmez.
2. soruKolay
Aşağıdaki hastalıkların hangisinin denetiminde toplum (sürü) bağışıklığından yararlanılamaz?
Cevabı göster
Cevap: B — Tetanoz
Kısaca — Tetanoz kişiden kişiye bulaşmadığı için aşılı kişiler bir bulaş zincirini kesemez; aşılama yalnız aşılanan kişiyi korur.
Tetanoz sporları çevreden yaraya girer ve her duyarlı kişi maruziyetini başka bir hastadan bağımsız olarak yaşayabilir. Toplum bağışıklığı ise bağışık kişilerin etkenin duyarlı kişilere ulaşmasını azaltmasına dayanır; bu koşul tetanozda karşılanmaz.
Neden diğerleri doğru
Kızamık — Solunum yoluyla insandan insana bulaşır; yüksek bağışıklık düzeyi bulaş zincirini keserek duyarlı kişileri dolaylı korur.
Kızamıkçık — Damlacık yoluyla kişiler arasında yayıldığından bağışıkların artması etkenin duyarlı kişilere ulaşmasını azaltır.
Boğmaca — Solunum salgılarıyla kişiden kişiye geçtiği için toplumdaki bağışıklık bulaşmayı azaltabilir.
Suçiçeği — İnsandan insana solunum ve doğrudan temasla yayıldığından bağışık kişiler bulaş ağını sınırlar.
Aklında kalsın
Toplum bağışıklığı eşiği bulaştırıcılık arttıkça yükselir; aşı etkinliği tam değilse gerekli aşılama oranı teorik bağışıklık eşiğinden daha yüksek olur.
3. soruKolay
Aşağıdakilerden hangisi bir hastalık için toplum tabanlı tarama programı düzenlenmesinin ölçütlerinden biri değildir?
Cevabı göster
Cevap: C — Hastalığın toplumda çok nadir görülmesi
Kısaca — Çok düşük prevalans, pozitif sonuçların büyük bölümünü yanlış pozitiflere dönüştürdüğü için toplum tabanlı taramayı verimsizleştirir.
Tarama, belirti öncesi saptamanın tedavi sonucunu iyileştirebildiği önemli hastalıklarda yarar sağlar. Hastalık çok nadirse özgüllüğü yüksek bir testte bile sağlıklıların sayısı gerçek hastalardan çok olduğundan pozitif kestirim değeri düşer ve gereksiz doğrulama işlemleri artar.
Neden diğerleri doğru
Hastalığın toplum için önemli bir sağlık sorunu oluşturması — Beklenen toplum yararının tarama yükünü karşılaması için hastalık yükü anlamlı olmalıdır.
Hastalığın belirti vermeyen erken bir döneminin bulunması — Tarama, klinik tanıdan önce saptanabilir bir zaman aralığı gerektirir.
Kabul edilebilir, güvenilir ve uygulanabilir bir tarama testinin bulunması — Toplum düzeyinde tekrar uygulanabilecek ve tutarlı sonuç verecek bir yöntem gerekir.
Erken dönemde başlanan tedavinin hastalığın seyrini iyileştirmesi — Erken tanı yalnız tedavi sonucunu klinik tanıya göre iyileştiriyorsa yarar sağlar.
Aklında kalsın
Tarama sonrası sağkalımın uzun görünmesi tek başına yarar kanıtı değildir; öne çekilme ve yavaş seyirli olguları seçme yanlılıkları mortaliteyi değiştirmeden bu görünümü yaratabilir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.