Tümör lizis sendromunda hiperürisemi, hiperkalemi ve hiperfosfatemi görülürken kalsiyum düşer; hızlı bölünen tümörlerde kemoterapinin ilk günlerinde ortaya çıkması tipiktir.
Tıbbi Onkoloji sorularında onkolojik aciller, tümör belirteçleri, tarama programları, hormon tedavilerinin yan etkileri ve hedefe yönelik tedaviler öne çıkar. Bir kısmı eşleştirme biçimindedir: seçeneklerde bir acil durum ile tipik bulgusu yan yana verilir ve doğru eşleşmeyi bulman gerekir.
Vaka kökleri ise bir hastanın aldığı tedaviden yola çıkarak hangi riskin arttığını ya da önerilen tarama yöntemini sorar. Ulusal tarama programlarının yaş aralıkları ve yöntemleri ayrıca dikkat isteyen bir konudur.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Östrojen reseptörü pozitif meme kanseri nedeniyle adjuvan tamoksifen kullanan 53 yaşındaki hasta, düzensiz vajinal kanama şikâyetiyle başvuruyor.
Bu hastada tamoksifen kullanımına bağlı olarak gelişme riski artan en olası malignite aşağıdakilerden hangisidir?
Tamoksifen, meme dokusunda östrojen reseptörünü baskılarken uterusta dokuya özgü agonist etki gösterir. Sürekli proliferatif uyarı endometrial hiperplaziye, ardından atipili hiperplazi ve malign dönüşüme zemin hazırlar.
Vajina adenokarsinomu — Berrak hücreli tipi rahim içi dietilstilbestrol maruziyetiyle ilişkilidir; tamoksifen için tipik malignite değildir.
Aklında kalsın
Tamoksifen kullanan asemptomatik hastada rutin endometrium taraması yapılmaz; anormal uterin kanama gelişirse endometrial örnekleme gündeme gelir.
2. soruKolay
Aşağıdaki onkolojik acil – tipik bulgu eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: D — Vena kava superior sendromu – Yüzde ödem ve boyun venlerinde dolgunluk
Kısaca — Vena kava superior tıkanıklığı, baş-boyun ve üst gövdeden venöz dönüşü engelleyerek yüzde ödem ve boyun venlerinde dolgunluk oluşturur. Doğru cevap D’dir.
Neden diğerleri değil
Perioral parestezi ve karpopedal spazm hiperkalseminin değil, hipokalseminin tipik bulgularıdır. Vena kava superior sendromunda ödem alt ekstremitelerden çok yüz, boyun ve üst ekstremitelerde belirgindir. Eldiven-çorap tarzında simetrik duyu kaybı periferik polinöropatiyi düşündürür; spinal kord basısında lezyon düzeyinin altında duyu ve motor kayıp ile sfinkter bozukluğu beklenir. Tümör lizis sendromunda hiperkalsemi ve hipofosfatemi yerine hiperfosfatemi ve hipokalsemi gelişir; hiperürisemi ve hiperkalemi de eşlik eder.
Aklında kalsın
Vena kava superior sendromunda üst gövdede genişlemiş kollateral venler görülebilir.
3. soruOrta
43 yaşında asemptomatik kadın hasta, kişisel veya ailesel meme kanseri öyküsü ve bilinen yüksek risk faktörü olmadan tarama için başvuruyor.
Türkiye’deki ulusal toplum tabanlı meme kanseri tarama programına göre bu hasta için önerilen rutin görüntüleme yöntemi ve aralığı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — İki yılda bir mamografi
Kısaca — Mamografinin klinik bulgu oluşmadan kanseri gösterebilmesi, Türkiye’de 40–69 yaş kadınlarda iki yılda bir toplum taramasının temelidir.
Mamografi, ele gelmeyen kitleleri ve bazı erken kanserlerin bulgusu olan mikrokalsifikasyonları gösterebilir. Ulusal programdaki iki yıllık aralık, erken saptama yararı ile tekrarlanan incelemelerin yanlış pozitif sonuç ve gereksiz girişim yükünü birlikte gözeten toplum düzeyindeki uygulamadır.
Tanıya götüren bulgular
43 yaş → ulusal programın 40–69 yaş hedef grubuna girer.
Asemptomatik başvuru → şikâyete yönelik tanısal inceleme yerine tarama yaklaşımını gerektirir.
Kişisel veya ailesel meme kanseri öyküsü ve bilinen yüksek risk bulunmaması → yoğunlaştırılmış yüksek risk izlemini desteklemez.
Neden diğerleri değil
İki yılda bir meme manyetik rezonans görüntülemesi — Yüksek riskte ek tarama sağlayabilir; ortalama riskli ulusal programın temel yöntemi değildir.
Yılda bir mamografi — Bazı bireysel izlem yaklaşımlarında kullanılır; ulusal toplum programındaki aralık iki yıldır.
Beş yılda bir mamografi — Mamografi uygun yöntemdir ancak bu aralık ulusal programın önerdiğinden uzundur.
Yılda bir meme ultrasonografisi — Kitlelerin değerlendirilmesinde tamamlayıcıdır; mamografi yerine rutin toplum taraması olarak kullanılmaz.
Aklında kalsın
Yeni ele gelen kitle veya kanlı meme başı akıntısında bir sonraki tarama zamanı beklenmez; tanısal değerlendirme yapılır. Yakın zamanda normal tarama sonucu alınmış olması bu gerekliliği kaldırmaz.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.