Alerji, Pediatri kapsamında çocuklarda atopik dermatit, polen ve besinlerle ilişkili alerjik belirtiler ile astımın klinik değerlendirmesini kapsar.
Öğrencinin belirtileri tetikleyicilerle ilişkilendirebilmesi, atopik dermatit alevlenmesinde bakteriyel süperenfeksiyonu düşündüren bulguları ayırt edebilmesi ve astım atağının ağırlığını değerlendirebilmesi beklenir. TUS — Klinik Tıp Bilimleri sorularında bu konu genellikle yaş, öykü, fizik muayene ve gerektiğinde oksijen satürasyonu gibi ölçümlerin sunulduğu olgu kökleriyle sorgulanır.
Seçenekler olası tanılar, ayırt edici bulgular veya uygun yaklaşımlar etrafında şekillenir. Ağızla sınırlı yakınmaları yaygın alerjik reaksiyonlarla karıştırmak, enfeksiyon bulgularını gözden kaçırmak ve solunum sıkıntısının ciddiyetini küçümsemek hataya yol açabilir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Astım tanılı on bir yaşındaki kız çocuk nefes darlığı ve konuşurken cümleleri tamamlayamama şikâyetiyle acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde solunum sayısı 34/dakika, kalp hızı 132/dakika, oda havasında oksijen satürasyonu %89 olarak ölçülüyor; yardımcı solunum kaslarını kullandığı ve her iki akciğerde yaygın sibilan ronküsler olduğu saptanıyor. Öyküsünde anafilaksi bulunmayan hastaya kısa etkili beta-2 mimetik ile ilk tedavi başlanıyor.
Bu hastanın ilk saat tedavisinde aşağıdakilerden hangisinin eklenmesi en uygundur?
Cevabı göster
Cevap: D — Sistemik kortikosteroid
Kısaca — Ağır astım alevlenmesinde erken sistemik kortikosteroid inflamasyonu baskılayarak bronkodilatör yanıtını sürdürür ve yatış riskini azaltır.
Sistemik kortikosteroidler glukokortikoid reseptörü üzerinden inflamatuvar sitokinleri, mukozal ödemi ve mukus üretimini azaltırken beta-2 reseptör yanıtını yeniden güçlendirir. Etkileri birkaç saatte başladığından ağır alevlenmede ilk saat içinde verilmesi klinik kötüleşmeyi sınırlar.
Tanıya götüren bulgular
Konuşurken cümleleri tamamlayamama → hava yolu daralmasının günlük konuşmayı bozacak kadar ağır olduğunu gösterir.
Takipne, taşikardi ve yardımcı kas kullanımı → belirgin solunum işi ve ağır alevlenmeyi destekler.
Oda havasında oksijen satürasyonunun %89 olması → gaz değişiminin bozulduğunu ve oksijen gereksinimini gösterir.
İki taraflı yaygın sibilan ronküs → yaygın alt hava yolu daralmasını destekler.
Neden diğerleri değil
Oral antihistaminik — Histamin aracılı burun ve deri bulgularını azaltır; akut bronş inflamasyonu ile ağır hava yolu daralmasını tedavi etmez.
Mukolitik — Astımın bronkospazm ve inflamasyonunu düzeltmez; salgı hacmini artırarak hava yolu tıkanıklığını ağırlaştırabilir.
Uzun etkili beta-2 agonist monoterapisi — Akut kurtarıcı tedavi değildir ve inhale kortikosteroid olmadan kullanılması astımda güvenli değildir.
Rutin antibiyotik — Bakteriyel enfeksiyona yöneliktir; kökte pnömoni veya başka bir bakteriyel odak gösterilmemiştir.
Aklında kalsın
Ağır alevlenmede ilk saatte kısa etkili bronkodilatöre inhale ipratropium eklenir; yeterli yanıt alınamazsa intravenöz magnezyum sülfat düşünülebilir.
2. soruKolay
Çiğ elma yerken ağızda kaşıntı olan polen alerjili çocukta en olası tablo aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Polen-besin alerji sendromu
Kısaca — Polenle çapraz reaksiyon veren ısıya duyarlı elma proteinleri, çiğ tüketimden hemen sonra ağızda sınırlı kaşıntı oluşturur.
Polene karşı oluşmuş IgE, çiğ meyvedeki yapısal olarak benzer bitkisel proteinleri de tanır. Bu proteinlerin ağız mukozasına teması mast hücrelerini yerel olarak etkinleştirdiğinden belirtiler hızlı başlar ve çoğunlukla orofarenkste sınırlı kalır.
Neden diğerleri değil
Besin proteini ilişkili enterokolit sendromu — IgE aracılı olmayan bir besin reaksiyonudur; ağız kaşıntısı yerine saatler sonra tekrarlayan kusma ve letarji yapar.
Besin proteinine bağlı proktokolit — Genellikle iyi görünen süt çocuğunda kanlı-mukuslu dışkı yapar; ani orofarengeal belirti beklenmez.
Herediter anjiyoödem — Bradikinin aracılı ödemdir; kaşıntı ve ürtiker oluşturmaz, belirli bir çiğ meyve temasıyla sınırlı değildir.
Aklında kalsın
Çapraz reaksiyon veren proteinler çoğunlukla ısıyla parçalandığından pişmiş meyve tolere edilebilir; kuruyemişlerle gelişen belirtilerde sistemik reaksiyon riski daha yüksektir.
3. soruKolay
11 yaşındaki erkek çocuk, atopik dermatit alevlenmesiyle getiriliyor. Bu hastada aşağıdakilerden hangisinin eklenmesi bakteriyel süperenfeksiyon lehinedir?
Cevabı göster
Cevap: A — Plaklarda sarımsı kabuklanma ve sızıntı artışı
Kısaca — Bakteriyel çoğalma eksüdasyonu artırıp bal rengi kabuklar oluşturduğundan, sarımsı kabuklanma ve artan sızıntı süperenfeksiyonu destekler.
Bariyer hasarı ve kaşıma, deride kolonize olan Staphylococcus aureus için giriş kapısı oluşturur. Bakteriyel inflamasyonla artan eksüdanın kuruması impetiginizasyona özgü kabukları meydana getirir; yalnız sızıntı ise enfeksiyonsuz akut egzamaya da eşlik edebilir.
Neden diğerleri değil
Alt göz kapağında Dennie-Morgan çizgileri — Atopik yapıyla ilişkili kapak kıvrımlarıdır; akut bakteriyel çoğalmayı göstermez.
Antekübital fossada likenifikasyon — Kronik kaşıma deriyi kalınlaştırıp çizgilerini belirginleştirir; enfeksiyona özgü değildir.
Avuç içinde hiperlinearite — Bariyer bozukluğuyla ilişkili palmar çizgi artışıdır; bakteriyel enfeksiyon göstergesi değildir.
Yaygın kserozis — Epidermisten su kaybının yol açtığı kuruluktur; süperenfeksiyon olmadan da gelişir.
Aklında kalsın
Atopik deride ağrılı, birbirine benzer veziküller ve zımba deliği biçiminde erozyonlar gelişmesi egzama herpetikumu düşündürür; ateş eşlik edebilir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.