Fizyolojik sarılık yaşamın ilk gününde başlamaz; doğumdan sonraki ilk gün içinde ortaya çıkan sarılık hemolitik hastalık gibi patolojik bir nedeni düşündürür.
Yenidoğan sorularında prematüreliğe bağlı sorunlar, solunum sıkıntısı tabloları, sarılık, diyabetik anne bebeği ve neonatal enfeksiyonlar başlıca konulardır. Vaka köklerinde gebelik haftası, doğum ağırlığı, doğum öyküsü, satürasyon ve görüntüleme bulguları verilir; tanıyı en iyi destekleyen bulgu, en olası tanı ya da en az olası durum sorulur. 'En az olası' kalıbında seçeneklerin çoğu ilgili tabloda görülen bulgulardır ve aykırı olanı bulman gerekir.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
İnsülin tedavisi düzensiz olan diyabetik anneden 38. haftada 4.500 gram doğan bebeğin takibi planlanıyor.
Aşağıdaki bulgulardan hangisinin bu bebekte görülmesi en az olasıdır?
Cevabı göster
Cevap: A — Oligohidramniyosa bağlı akciğer hipoplazisi
Kısaca — Oligohidramniyosa bağlı akciğer hipoplazisi diyabetik fetopati değil, uzun süreli amniyon sıvısı azlığının sonucudur.
Oligohidramniyos çoğunlukla bilateral renal agenezi, ağır üriner obstrüksiyon veya uzun süreli membran rüptürü nedeniyle gelişir. Akciğerlerin genişlemesi için gerekli sıvı ortamı kaybolduğundan pulmoner hipoplazi oluşur; maternal diyabet ise sıklıkla fetal poliüri ve polihidramniyosla ilişkilidir.
Neden diğerleri doğru
Hipoglisemi — Kordon kesilince glukoz sunumu durur, fetal hiperinsülinizm sürdüğü için kan glukozu düşer.
Hipertrofik kardiyomiyopati — Fetal hiperinsülinizm miyokartta, özellikle interventriküler septumda hipertrofiye yol açar.
Polisitemi — Artmış metabolik gereksinim fetal hipoksiyi ve eritropoietin üretimini artırarak eritrositoza neden olur.
Hipokalsemi — Gecikmiş paratiroid yanıtı ve eşlik eden hipomagnezemi, erken neonatal kalsiyum düşüklüğünü kolaylaştırır.
Aklında kalsın
Diyabetik anne bebeğinde miadında olsa bile sürfaktan sentezinin gecikmesine bağlı respiratuvar distres gelişebilir.
2. soruOrta
Mekonyumlu doğan 40 haftalık bebekte entübasyon ve yeterli ventilasyona rağmen belirgin siyanoz sürüyor. Akciğer grafisinde yamalı infiltrasyonlar ve hiperinflasyon görülüyor. Sağ elden ölçülen oksijen satürasyonu %94 iken sağ ayaktan ölçülen satürasyon %83 bulunuyor. Ekokardiyografide yapısal kalp defekti saptanmıyor.
Bu satürasyon farkının en olası nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Yüksek pulmoner damar direncine bağlı duktal sağdan sola şant
Kısaca — Yüksek pulmoner direnç, deoksijenize kanı duktustan inen aortaya geçirerek ayak satürasyonunu preduktal sağ elden düşürür.
Mekonyum aspirasyonunun yol açtığı hipoksi, asidoz ve akciğer hasarı pulmoner arter basıncının doğumdan sonra yüksek kalmasına neden olur. Pulmoner arter basıncı aort basıncını aşınca kan patent duktus arteriozustan inen aortaya geçer; duktusun aortaya girişinin proksimalindeki sağ kol daha iyi, distalindeki alt ekstremiteler daha az oksijenlenir.
Tanıya götüren bulgular
Mekonyumlu doğum ile yamalı infiltrasyon ve hiperinflasyon → mekonyum aspirasyonunu ve buna bağlı pulmoner vazokonstriksiyonu destekler.
Yeterli ventilasyona rağmen süren siyanoz → yalnız parankim hastalığıyla açıklanamayan ekstrapulmoner şantı düşündürür.
Sağ el satürasyonunun sağ ayaktan yüksek olması → preduktal ve postduktal dolaşım arasında duktal şant bulunduğunu gösterir.
Ekokardiyografide yapısal defekt olmaması → siyanojenik kalp hastalığından çok fonksiyonel pulmoner hipertansiyonu destekler.
Foramen ovalede tam kapanma — Atriyal şantı ortadan kaldırır; sağ el ile ayak arasında duktusa özgü satürasyon farkı oluşturmaz.
Pulmoner venöz dönüş anomalisi — Pulmoner venöz kanın sistemik venöz dolaşıma karışması genel siyanoz yapar; bu preduktal-postduktal paterni açıklamaz.
Aort koarktasyonuna bağlı alt ekstremite hipoperfüzyonu — Tipik koarktasyonda alt ekstremite nabız ve basıncı azalır; ancak yapısal defekt yokken preduktal-postduktal satürasyon farkını açıklamaz.
Aklında kalsın
Ters diferansiyel siyanozda ayak satürasyonu sağ elden yüksektir; bu patern büyük arter transpozisyonuna pulmoner hipertansiyon ve duktal şant eşlik ettiğinde görülebilir.
3. soruKolay
Gebelik yaşı 29 hafta olan prematüre bebekte enteral beslenme artırıldıktan sonra karın distansiyonu, safralı kusma, kanlı dışkı ve apne gelişiyor.
Bu hastada nekrotizan enterokoliti en güçlü şekilde destekleyen radyolojik bulgu aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: E — Pnömatozis intestinalis
Kısaca — Nekrotik mukozadan bağırsak duvarına geçen bakteriyel gaz pnömatozis oluşturur ve nekrotizan enterokoliti güçlü biçimde destekler.
Prematüre bağırsağındaki immatür bariyer, enteral beslenme ve inflamatuvar-iskemik hasarla bütünlüğünü kaybeder. Lümen bakterilerinin ürettiği gazın hasarlı mukozadan duvar içine ilerlemesi, radyografide pnömatozis intestinalis olarak görülür.
Tanıya götüren bulgular
Yirmi dokuz haftalık prematürite → bağırsak immatüritesi nedeniyle nekrotizan enterokolit riskini artırır.
Karın distansiyonu, safralı kusma ve kanlı dışkı → nekrotik bağırsak duvarı ile ileusu düşündürür.
Apne gelişmesi → lokal hastalığa sistemik bozulmanın eşlik ettiğini gösterir.
Neden diğerleri değil
Çift baloncuk görünümü — Duodenal atrezi veya proksimal duodenal tıkanmayı düşündürür; bağırsak duvarındaki nekrozu göstermez.
Hedef görünümü — İnvajinasyonun kesitsel görüntüsüdür; beslenme sonrası gelişen prematüre bağırsak hasarını açıklamaz.
Kolonda geçiş zonu — Hirschsprung hastalığında aganglionik ve normal kolon sınırını gösterir; akut nekrotizan sürece ait değildir.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.