Krupta stridor ve havlar tarzda öksürük subglottik daralmadan kaynaklanır; boyun grafisindeki kalem ucu görünümü bu daralmayı gösterir, tedavide kortikosteroid ve nebülize adrenalin kullanılır.
Solunum Sistemi Hastalıkları sorularında yaş, belirtilerin seyri ve muayene bulgusu tanının yönünü belirler. Bronşiolit, pnömoni, astım, kistik fibrozis, yabancı cisim aspirasyonu, konjenital havayolu anomalileri ve uyku apnesi başlıca konulardır. Vaka köklerinde solunum sayısı, retraksiyon, hışıltı ve satürasyon gibi veriler verilir; en uygun tedavi ya da ilk yapılacak işlem sorulur.
Kısa kökler bir yakınmanın en sık nedenini sorar. Kılavuzların hangi tedaviyi önermediğini bilmek de seçenekleri ayıklamada işe yarar.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
Sekiz yaşındaki erkek çocuk dikkat güçlüğü, okul başarısında düşme ve sabah baş ağrısı nedeniyle getiriliyor. Aileden alınan öyküden her gece yüksek sesle horladığı ve uykuda nefesinin durduğunun görüldüğü öğreniliyor. Vücut kitle indeksi yaşına göre 97. persentilde ölçülüyor; fizik muayenesinde tonsilleri derece 3 büyüklüğünde saptanıyor. Gündüz yapılan akciğer muayenesi ve oksijen satürasyonu normal sınırlarda saptanıyor.
Bu hastada üst hava yolu tıkanıklığının varlığını ve olayların şiddetini nesnel olarak belirlemek için en uygun inceleme aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: C — Gece polisomnografisi
Kısaca — Gece polisomnografisi, hava akımı ile solunum çabasını birlikte kaydederek obstrüksiyonu gösterir ve apne-hipopne yükünü ölçer.
Polisomnografi; uyku evreleri boyunca hava akımı, göğüs-karın hareketleri, oksijenlenme, karbondioksit ve uyanma reaksiyonlarını eş zamanlı değerlendirir. Hava akımı kesilirken solunum çabasının sürmesi obstrüktif olayı merkezi apneden ayırır; olay sıklığı ve gaz değişikliği bozukluğu hastalığın şiddetini belirler.
Tanıya götüren bulgular
Her gece yüksek sesle horlama ve tanıklı apne → uyku sırasında tekrarlayan üst hava yolu tıkanıklığını düşündürür.
Dikkat güçlüğü, okul başarısında düşme ve sabah baş ağrısı → parçalanmış uyku ile gece hipoventilasyonunun gündüz sonuçlarını destekler.
Vücut kitle indeksinin 97. persentilde olması ve derece 3 tonsiller → farengeal lümeni daraltan iki önemli risk faktörünü bir araya getirir.
Gündüz oksijen satürasyonunun normal olması → yalnız uykuda ortaya çıkan obstrüksiyonu dışlamaz.
Neden diğerleri değil
Akciğer yüksek çözünürlüklü bilgisayarlı tomografisi — Parankim ve bronş yapısını gösterir; uykuya bağlı hava akımı kesilmelerini ve fizyolojik sonuçlarını ölçmez.
Bronkoskopi — Hava yolu anatomisini ve dinamik çöküşü gösterebilir; bütün gece boyunca apne-hipopne sıklığını belirlemez.
Metakolin provokasyon testi — Astımdaki bronş hiperreaktivitesini araştırır; üst hava yolunun uyku sırasında kapanmasını değerlendirmez.
Baryumlu özofagus grafisi — Özofagus anomalilerini ve dış basıyı gösterir; uykudaki obstrüktif olayların şiddetini ölçemez.
Aklında kalsın
Çocukluk çağındaki obstrüktif uyku apnesinde adenotonsiller hipertrofi başlıca anatomik etkendir; obezite hem riski hem tedavi sonrası kalıntı hastalık olasılığını artırır.
2. soruKolay
Aşağıdaki konjenital anomalilerden hangisi süt çocuklarında stridorun en sık nedenidir?
Cevabı göster
Cevap: A — Laringomalazi
Kısaca — Laringomalazi, supraglottik dokuların inspiryumda hava yoluna prolabe olmasıyla süt çocuklarında en sık konjenital stridor tablosunu oluşturur.
Embriyolojik gelişim sırasında supraglottik kıkırdak ve mukozal destek dokularının yetersiz olgunlaşması, inspiratuvar negatif intratorasik basınçla birlikte aritenoid ve epiglotun laringeal lümene doğru çekilmesine yol açar. Bu dinamik obstrüksiyon özellikle yaşamın ilk iki ile dört haftasında belirginleşen inspiratuvar stridora neden olur.
Neden diğerleri değil
Subglottik stenoz — Konjenital formu krikoid kıkırdak anomalilerine bağlıdır; stridor olgularının üçüncü sıklıktaki konjenital nedenidir.
Trakeomalazi — Trakeal kıkırdak zayıflığına bağlı gelişir ve tipik olarak ekspiratuvar stridor veya monofonik hışıltı ile seyreder.
Vokal kord paralizisi — Konjenital laringeal anomaliler arasında ikinci en sık nedendir; sıklıkla zayıf ağlama ve ses kısıklığı eşlik eder.
Laringeal web — Rekanalizasyon defektine bağlı nadir bir anomalidir; yenidoğanda stridordan ziyade afoni ve belirgin respiratuvar distres ile tanı alır.
Aklında kalsın
Laringomalazi konjenital stridorun en sık nedeni olup yüzüstü (pron) pozisyonda düzelirken sırtüstü (supin) pozisyonda ve ağlamakla belirginleşir.
3. soruKolay
Beş aylık erkek çocuk, iki gündür burun akıntısı ve öksürük, son 12 saatte ilerleyen solunum sıkıntısı ile acil servise getiriliyor. Fizik muayenesinde takipne, interkostal retraksiyonlar, ekspiratuvar hışıltı ve yaygın ince raller saptanıyor. Vücut sıcaklığı 37,8∘C, solunum sayısı 58/dakika, nabız oksimetre satürasyonu %92 olarak ölçülüyor. Akciğer grafisinde bilateral havalanma artışı ve peribronşiyal kalınlaşma izleniyor.
Bu hastada en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?
Cevabı göster
Cevap: B — Bronşiyolit
Kısaca — Küçük hava yollarının viral ödem ve salgıyla daralması, süt çocuğunda yaygın hışıltı ve hava hapsiyle bronşiyolit tablosu oluşturur.
Bronşiyol epitelindeki hasar, hücre döküntüleri ve mukus küçük hava yollarını tıkar. Ekspirasyonda hava yolu çapının daha da azalması havanın çıkışını güçleştirir; kısmi tıkanma hava hapsine, tam tıkanma küçük atelektazi alanlarına neden olur. Havalanma ile kanlanmanın uyumsuzluğu oksijenlenmeyi bozar.
Tanıya götüren bulgular
Beş aylık yaş ve burun akıntısını izleyen solunum sıkıntısı → viral enfeksiyonun küçük hava yollarına ilerlemesini destekler.
Ekspiratuvar hışıltı ve yaygın ince raller → yaygın bronşiyol tutulumunu düşündürür.
Bilateral havalanma artışı ve peribronşiyal kalınlaşma → hava hapsiyle birlikte hava yolu inflamasyonunu destekler.
Retraksiyonlar ve satürasyonun %92 olması → artmış solunum işini ve oksijenlenme bozukluğunu gösterir.
Neden diğerleri değil
Boğmaca — Nöbetler hâlinde öksürük ve apneyle belirginleşir; kısa sürede gelişen yaygın hışıltılı tablo daha az uyumludur.
Konjestif kalp yetersizliği — Pulmoner konjesyonla takipne yapar; grafideki havalanma artışı hava yolu tıkanmasını destekler.
Yabancı cisim aspirasyonu — Genellikle ani ve bölgesel tıkanma yapar; burun akıntısını izleyen bilateral bulgularla daha az uyumludur.
Bakteriyel pnömoni — Alveoler enfeksiyon ve konsolidasyonla belirginleşir; grafide yaygın hava hapsi ön plandadır.
Aklında kalsın
Tipik bronşiyolitte tanı kliniktir; rutin akciğer grafisi gerekmez. Tedavinin temelini yeterli sıvı alımı ve gerektiğinde oksijen desteği oluşturur.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.