A vitamini eksikliğinde gece körlüğü ve kseroftalmi görülür; kızamık geçiren çocukta A vitamini desteği hastalığın ağırlığını azaltır.
Beslenme ve Vitaminler sorularında vitamin eksikliği ve fazlalıklarının bulguları, malnütrisyonun sınıflandırılması ve anne sütüyle beslenme ilkeleri öne çıkar. Öncüllü sorular bir eksikliğe ait ifadelerden hangilerinin doğru olduğunu seçtirir. Malnütrisyon sorularında Gomez ya da Waterlow gibi sınıflamalardaki eşikler ve marasmus ile kwashiorkor arasındaki farklar sınanır.
Anne sütünün kontrendike olduğu ve olmadığı durumlar ise 'hangisinde değildir' kalıbıyla sorulur; seçenekler gerçek kontrendikasyonlarla yaygın yanlış inanışları yan yana koyar.
Örnek sorular
Bir şık seç, doğru mu değil mi hemen görürsün — hiçbir şey kaydedilmez, hesap gerekmez.
1. soruKolay
I. Raşitizme yol açar.
II. Alkalen fosfataz yükselir.
III. Serum kalsiyumu her zaman yüksektir.
D vitamini eksikliği ile ilgili yukarıdaki ifadelerden hangileri doğrudur?
Cevabı göster
Cevap: A — I ve II
Kısaca — D vitamini eksikliği mineralizasyonu bozarak raşitizm ve alkalen fosfataz yüksekliği yapar; serum kalsiyumu her zaman yüksek değildir.
I — Raşitizme yol açması — doğru, büyüme plağında osteoid ve kıkırdak matriksinin yeterince mineralize olamaması metafizer değişikliklere neden olur.
II — Alkalen fosfatazın yükselmesi — doğru, yetersiz mineralizasyona yanıt veren osteoblastların artmış aktivitesi kemik kaynaklı alkalen fosfatazı yükseltir.
III — Serum kalsiyumunun her zaman yüksek olması — yanlış, kalsiyum sekonder hiperparatiroidi sayesinde bir süre normal tutulabilir, ağır eksiklikte ise düşebilir.
Aklında kalsın
D vitamini deposunu serum 25-hidroksi D vitamini gösterir; parathormon uyarısı nedeniyle 1,25-dihidroksivitamin D normal veya yüksek saptanabilir. I ve II doğru, III yanlış olduğundan cevap I ve II’dir.
2. soruOrta
Aşağıdaki durumların hangisinde anne sütüyle beslenme kontrendike değildir?
Cevabı göster
Cevap: D — Annede hepatit C virusu enfeksiyonu bulunması
Kısaca — Hepatit C enfeksiyonu tek başına emzirmeyi engellemez; meme başında çatlak veya kanama varsa kan teması bitene dek ara verilir.
Hepatit C virusunun başlıca bulaş yolu kandır ve emzirmenin bulaş riskini artırdığı gösterilmemiştir. Bu nedenle sağlam meme başından emzirme sürdürülebilir; çatlak ya da kanama kanla teması mümkün kıldığı için geçici kısıtlama gerektirir.
Neden diğerleri doğru
Bebekte klasik galaktozemi bulunması — Galaktoz-1-fosfat üridiltransferaz eksikliğinde anne sütünün laktozu toksik galaktoz metabolitlerine dönüşür.
Annede insan immün yetmezlik virusu enfeksiyonu bulunması — Virus süte geçebildiğinden güvenli beslenme alternatifi bulunan koşullarda emzirme önerilmez.
Annenin antineoplastik kemoterapi alması — Süte geçen sitotoksik ilaçlar bebeğin hızla çoğalan hücrelerine zarar verebilir.
Annenin radyoaktif iyot (I-131) tedavisi alması — I-131 süte geçer ve bebeğin tiroidini ışınlar; emzirme kontrendikedir.
Aklında kalsın
Hepatit B de tek başına emzirme kontrendikasyonu değildir; yenidoğana doğumda aşı ve gerektiğinde immünoglobulin uygulanır.
3. soruOrta
Gomez sınıflamasına göre üçüncü derece (ağır) malnütrisyon tanısı için yaşa göre ağırlık yüzdesi aşağıdakilerden hangisinin altında olmalıdır?
Cevabı göster
Cevap: E — %60
Kısaca — Yaşa göre ağırlığın beklenenin %60'ının altına inmesi, Gomez sınıflamasında ağır ağırlık açığını ve III. derece malnütrisyonu tanımlar.
Gomez sınıflaması, ölçülen ağırlığın aynı yaş için beklenen referans ağırlığa oranını yüzde olarak kullanır. Bu sınıflamada %75 ile %90 arası I. derece, %60 ile %75 arası II. derecedir; her iki aralıkta üst sınır dışlanır.
Neden diğerleri değil
%90 — Normal kabul edilen ağırlıkla malnütrisyon arasındaki sınırdır; altındaki her değer ağır malnütrisyon değildir.
%80 — I. derece aralığında bir değerdir; Gomez sınıflamasında derece sınırı değildir.
%75 — I. ve II. dereceyi ayıran sınırdır; ağır malnütrisyonun başlangıcını tanımlamaz.
%70 — II. derece aralığında bir değerdir; III. derece için kullanılan sınır değildir.
Aklında kalsın
Yaşa göre ağırlık yüzdesi persentil değildir: beklenen ağırlığın %60'ı, büyüme eğrisindeki 60. persentil anlamına gelmez.
Cepte soru çöz, bağımsız bir çalışma uygulamasıdır; hiçbir sınav kurumu, okul ya da resmî kurumla bağlantılı, bunlarca desteklenen veya onaylanan bir uygulama değildir.
TUS (Tıpta Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı), ÖSYM tarafından düzenlenen resmî bir sınavdır. Bu uygulama ÖSYM ile bağlantılı değildir.
Uygulamadaki tüm sorular ve metinler Cepte soru çöz için özgün olarak hazırlanmıştır; hiçbir resmî sınavdan alınmamıştır.